تهران: آیه‌ای از قرآن کریم که عمل به آن برای کشور راه‌گشا خواهد بود

به گزارش حلقه وصل، استناد حجت‌الاسلام روحانی به آیه‌­ای از کلام الله مجید در دفاع از برجام واکنش‌هایی را برانگیخته است. وی با تمسک به آیه‌ای از قرآن ، اینگونه نتیجه گرفت که پیامبر اسلام(ص) نیز در موارد متعدد با کفار عهد و پیمان می­­‌بست و با نقض عهد آن­ها روبرو می‌­شد و این سؤال را مطرح کرد که آیا پیامبر صلی الله علیه و آله از این کار خود ضرر دید و آیا می‌­توان معاذ الله این کار پیامبر را بر ساده‌لوحی ایشان حمل کرد؟!

در این باره گفتنی‌­هایی است:

1. رسول خدا صلی الله علیه و آله در شرایطی با کفار زمان خود معاهده امضا می کرد که با شرایط امروز جمهوری اسلامی ایران به کلی متفاوت است. ایشان با مخالفان و معارضانی روبروست که شهروندان مدینه هستند و در کنار مسلمانان زندگی می­‌کنند و بر روی افراد منافق و ضعیف الإیمان شدیدا تأثیر دارند. طبیعی است که در سال­‌های ابتدایی هجرت به مدینه و در آغاز تشکیل حکومت فراگیر اسلامی، حکومت همچون نهال نوپایی است که تندباد حوادث هر لحظه ممکن است آن را از ریشه در آورد؛ لذا رسول خدا آن زمان که هنوز اسلام قدرت لازم را پیدا نکرده، ناگزیر است تا با شهروندان مدینه – تأکید می‌­شود شهروندان مدینه – پیمانی بر قرار کند تا در سایه آن، امنیت و آرامش بر فضای مدینه حاکم شود. این کجا و معاهده با شیطان بزرگ کجا که نه تنها دشمن خارجی درجه اول جمهوری اسلامی محسوب می‌­شود؛‌ بلکه ما این معاهده را در زمانی با آن­ها امضاء کردیم که در اوج قدرت نظامی و امنیتی در سطح منطقه و بلکه در جهان بودیم.

2. رسول گرامی اسلام در همان شرایط سخت و نفس گیر که  چاره‌­ای جز معاهده و تعامل با شهروندان مدینه نبود، مفاد معاهده را چنان محکم و دقیق تنظیم کرد که فرصت هرگونه سوء استفاده از طرف مقابل را می­‌گرفت. برای نمونه در پیمان نامه ایشان با قبایل سه گانه یهود چنین آمده است: "یهود نباید علیه پیامبر یا یکى از یارانش، با زبان، دست، اسلحه و مرکب، نه در پنهان و نه آشکارا، نه در شب و نه در روز، اقدامى انجام دهد و خداوند بر این پیمان گواه است. پس اگر یهود این تعهدات را نادیده بگیرد، رسول خدا صلى الله علیه و آله مى تواند خون ایشان را بریزد، زن و فرزندانشان را اسیر و اموالشان را غنیمت بگیرد." باید از این مسئول محترم پرسید آیا شما نیز در تنظیم مفاد برجام مانند رسول مکرم اسلام عمل کردید؟!

3. پیامبر اعظم اسلام حتی در همان شرایط ضعف ابتدای هجرت، زمانی که با نقض عهد کفار مواجه می‌­شد، به امر الهی و با توکل به قدرت لایزال او، به شدیدترین صورت ممکن با آن­ها برخورد می‌کند. مطالعه سرگذشت اقوام یهودی بنی‌قریظه، بنی نضیر و بنی قینقاع در صدر اسلام به خوبی گواه این مطلب است. آیا دولت جمهوری اسلامی ایران تاکنون در قبال بد عهدی­‌های مکرر آمریکا واکنش شایسته نشان داده است؟!

4. نکته جالب توجه آنکه همان خدایی که در سا‌‌ل­های غربت اسلام به رسولش دستور داد تا با مخالفانش با کیفیت بیان شده، معاهده امضاء کند، در سال نهم هجرت که جامعه اسلامی قدرت لازم برای مبارزه با گروه­‌های خرابکار را پیدا کرده بود، فرمان برائت از مشرکان را صادر کرده و بر قراری معاهده جدید را با آن­ها ممنوع کرد و به همگان اعلام کرد که از این به بعد مشرکان در هیچ کجا در امان نیستند و خونشان هدر است؛ مگر آنکه با شما معاهده داشته باشند. در این صورت به شرط آنکه تاکنون بر سر پیمان خود ایستاده باشند و نقض عهد نکرده باشند، تا پایان معاهده در امان هستند. حال این سؤال مطرح است که در شرائط کنونی، جمهوری اسلامی ایران در شرائط شِعب أبی طالب است یا بدر و خیبر؟!

5. آیه مورد اشاره، در وصف کسانی نازل شده که نام آن­ها در آیه قبل آن آمده است. خدای متعال در این آیات می­‌فرماید: «بدترین جنبندگان نزد خدا کسانى هستند که راه کفر پیش گرفتند و ایمان نمى‌‏آورند؛ کسانى که با آنها پیمان بستى، سپس هر بار عهد خود را مى‌‏شکنند و [از پیمان شکنى و خیانت‏] پرهیز ندارند.» (سوره انفال، آیات 55 و 56). ای کاش برخی از مسئولان که در کسوت روحانیت نیز هست، همانطور که منتقدان برجام را به توجه به این آیه شریفه دعوت کردند، خود هم نیم نگاهی به آیات بعد همین آیه می‌­انداختند. در آیه بعد خدای سبحان، نحوه برخورد با این گروه پیمان‏‌شکن و بى ایمان و لجوج را چنین بیان مى‏کند: "اگر آن­ها را در میدان جنگ بیابى [و اسلحه به دست گیرند و در برابر تو بایستند،] آن چنان بر آن­ها سخت بگیر که جمعیت­‌هایى که در پشت سر آن­ها قرار دارند، عبرت گیرند و پراکنده شوند." این فرمان الهی برای آن است که دیگرِ دشمنان و حتى دشمنان آینده عبرت گیرند و از تهدید و اقدام به جنگ خوددارى کنند و همچنین آن­ها که با مسلمانان پیمانى دارند و یا در آینده پیمانى خواهند بست، از نقض پیمان خوددارى کنند.

6. آیه بعدی نکته بسیار مهمی را در بر دارد که در صورت عمل به آن، در شرایط کنونی کشورمان نیز بسیار راهگشا خواهد بود. خداوند متعال در فرمانی مهم به رسول خدا می‌­فرماید: "اگر از قومى که میان تو و ایشان عهدى استوار گشته، ترسیدى که در عهدت خیانت کرده و آن را بشکنند و ترست از این جهت بود که دیدى آثار آن در حال ظهور است، تو نیز عهد ایشان را نزدشان بینداز و آن را لغو کن و لغو شدن آن را نیز به ایشان اعلام کن." چنانکه ملاحظه شد، قرآن کریم صراحتاً دستور می­‌دهد که اگر بیم آن رفت که طرف مقابل عهدش را نقض کند؛ یعنی شما احتمال این موضوع را از رفتار دشمن احساس کردید – نه اینکه بارها و بارها نقض عهدش را فقط به نظاره نشستید! – بر مسلمانان واجب است که پیش دستی کنند و پایان معاهده را به طرف مقابل اعلام کند. آیا هنوز زمان عمل کردن به این فرمان الهی نرسیده است؟!

7. ممکن است گفته شود که این کار می­‌تواند موجب جری شدن دشمن و تعرض او به کشور شود! در پاسخ باید گفت که پروردگار مهربان که چنین دستوری داده، همه جوانب آن را نیز در نظر گرفته است؛ تنها کافی است ما به وعده‌­های صدق او اطمینان داشته باشیم. چه زیباست که آیه بعدی نیز به مسلمانان امید و دلداری می‌­دهد و خطاب به کفار می­‌فرماید: «و آنها که کفر ورزیده‌‏اند هرگز گمان نبرند که پیشى گرفته‌‏اند [و از سلطه ما بیرون رفته‌‏اند]، بى‌‏تردید آنها نمى‏‌توانند ما را عاجز کنند [و از عذاب ما بگریزند.]» و بلا فاصله به مسلمانان دستور می‌­دهد که تا می‌­توانند از نظر عِدّه و عُدّه خود را مجهز کنند تا اینگونه در مقابل دشمنان اسلام بازدارندگی لازم را حفظ کنند.

بنابراین باید مراقب بود که با اینگونه مستند قرار دادن آیات الهی، به تعبیر نبی مکرم اسلام (ص)، خدای ناکرده مبتلای به تفسیر به رأی نشویم.

*سید محمدرضا فقیه ایمانی؛ استاد دانشگاه امام صادق(ع)