عدم وجود بانک اطلاعات الکترونیکی هیئت‌های مذهبی بزرگترین مشکل استراتژیک طرح راهبردی هیئت‌ها است

به گزارش حلقه وصل، دومین نشست هیأت‌پژوهی با ارائه مقاله علمی ـ پژوهشی «اولویت‌بندی موانع برنامه‌ریزی راهبردی هیأت‌های مذهبی» با حضور کاظم حسن‌زاده کارشناس ارشد مدیریت منابع انسانی دانشگاه تهران و به همت معاونت راهبردی جامعه ایمانی مشعر برگزار شد.

*مقاله «اولویت‌بندی موانع برنامه‌ریزی راهبردی هیأت‌های مذهبی» از پایان‌نامه مقطع کارشناسی‌ارشد با عنوان «شناسایی موانع برنامه‌ریزی استراتژیک در سازمان‌های مردم‌نهاد (NGO’S) مذهبی و اولویت‌بندی آن‌ها با استفاده از تکنیک AHP» استخراج شده و در نشریه مدیریت اسلامی منتشر شده است.

کاظم حسن‌زاده کارشناس ارشد مدیریت منابع انسانی دانشگاه تهران در این نشست با بیان اینکه دغدغه ابتدایی ما، سبک مدیریت هیأت‌های مذهبی بود، گفت: درباره این دغدغه در پژوهشمان روش تحلیل مضمون را انتخاب کردیم و هیأت‌های هفتگی و دارای مخاطب عمومی را موضوع تحقیق قرار دادیم؛ اما با مشکلات متعددی مواجه شدیم، پس موضوع و روش تحقیق را تغییر دادیم.

وی با بیان اینکه در بحث مدیریت استراتژیک سه سطح داریم، تصریح کرد: سطح مادر که همان کل سازمان است، سطح مؤسسه میانی و سطح عملیاتی. در مورد هیأت‌های مذهبی دو سطح اولش را خدا مشخص کرده است؛ پس باید بررسی کنیم که چرا در هیأت‌های مذهبی در سطح اجرا برنامه‌ریزی استراتژیک وجود ندارد؟ به عبارت دیگر چرا دیدگاه بلندمدت منسجم در هیأت‌ها وجود ندارد؟ چه موانعی بر سر راه آن است؟ 

حسن‌زاده با بیان این مطلب که در این پایان‌نامه از مدلی استفاده کردیم که سازمان را به 12 بخش (رهبری، فرهنگ سازمانی، جو واحد کاری و...) تقسیم می‌کرد، اظهار کرد: برای این مدل پرسشنامه‌ای وجود نداشت، لذا پرسشنامه را مطابق فرهنگ بومی هیأت‌ها تدوین کردیم و به 10 نفر از اساتید عرضه کردیم که روایی آن تأیید شود. بعد از آن بخش پایایی پرسشنامه را مورد سنجش قرار دادیم.

این کارشناس ارشد مدیریت منابع انسانی خاطرنشان کرد: برای ارتباط با هیأت‌ها و تکمیل پرسشنامه به سراغ سازمان تبلیغات اسلامی رفتیم؛ اما با توجه به نقصان فراوان در شناسنامه هیأت‌ها و ثبت نشدنِ بسیاری از هیأت‌های بزرگ به مشکلاتی برخوردیم. در نهایت 240 نفر از مدیران هیأت‌های مذهبی قم را دعوت و پرسشنامه را میان آن‌ها توزیع کردیم. در این نشست، تک تک سؤالات را خواندیم و تبیین کردیم. در نهایت 179 پرسشنامه صحیح گردآوری شد. در این تحقیق بر اساس فرمول کوکران، باید 173 پرسشنامه تهیه می‌شد.

حسن‌زاده در ادامه درباره برخی از خروجی‌های پرسشنامه گفت: 78 درصد پاسخ‌دهندگان را آقایان تشکیل می‌دادند، 34 درصدِ آن‌ها بین 40 تا 49 سال سن داشتند، 34 درصد پاسخ‌دهندگان نیز زیر دیپلم، 54 درصد از آن‌ها مسئولین دائمی هیأت بودند، 31 درصد گفته بودند هیأت‌های ما در مسجد برگزار می‌شود و 19 درصد در حسینیه. 49 درصدِ هیأت‌ها نیز زمان تشکیل جلساتشان هفتگی بود. 

وی در ادامه تبیین فرآیند پایان نامه افزود: در این گام موانعی برای برنامه‌ریزی راهبردی در هیأت‌های مذهبی شناسایی شد،  در گام بعد برای اولویت‌بندیِ این موانع از روشِ علمیِ تحلیلِ سلسله‌مراتب (AHP) استفاده کردیم. اولویت‌بندیِ موانع از دید نخبگان، به این ترتیب است: رهبری، فرهنگ سازمانی، ارزش‌ها و نیازهای فردی، محیط فرهنگی و اقتصادی، مأموریت و استراتژی، جو واحد کاری، محیط اجتماعی، کارها و نقش‌های فردی، و در آخر قوانین. 

حسن‌زاده در باب محدودیت‌ها و مشکلاتِ این تحقیق یادآور شد: وجود نداشتنِ بانک اطلاعات الکترونیکی درباره هیأت‌های مذهبی استان قم، حساسیت برخی از مسئولین نسبت به موضوع مطرح شده، ممکن نبودنِ دسترسی مستقیم به مسئولین هیأت‌ها برای جمع‌آوری اطلاعات، وجود نداشتن اعتماد و توان در میان مسئولین هیأت‌ها برای پاسخ‌گویی به پرسش‌نامه، احساس نیاز نکردن به کارهای علمی در این حوزه، بدیع بودنِ کار و سابقه نداشتنِ تحقیق در هیأت‌های مذهبی در حوزه برنامه‌ریزی استراتژیک از جمله این موارد است.

در پایان نشست حاضران به پرسش و پاسخ پرداختند و کاظم حسن‌زاده در پاسخ به سوالی مبنی بر چراییِ عدم استقبال مسئولانِ هیأت‌ها از چنین اموری، گفت: مشکل این است که واقعاً احساس نیاز وجود ندارد، دوستان پیشنهاد دادند که رشته‌ای آکادمیک در مورد هیأت راه‌اندازی شود؛ اما امیدوارم موجی برای هیأت‌پژوهی ایجاد شود. به نظر من ایجادِ این موج، از تأسیس رشته مهم‌تر است، چون رشته، دستوری می‌شود؛ اما به دنبالِ ایجادِ موج، احساسِ نیاز ایجاد می‌شود و آن احساس نیاز خیلی مهم‌تر است.

به گزارش حلقه وصل، نشست‌های هیأت‌پژوهی به همت جامعه ایمانی مشعر برگزار می‌شود و در آن‌ها تلاش می‌شود با عمقی پژوهشی و تحلیلی، از زوایا و ابعاد مختلف به موضوع هیأت نگاه شود.