تهران: درویش: سینما بدون ملاقات جمعی و تاثیر اجتماعی سینما محسوب نمی‌شود/ فیلمساز منتقل‌کننده یک پیام است

به گزارش حلقه وصل، نشست تخصصی سیمنار فیلم‌سازی و انتقال تجربه با حضور احمدرضا درویش فیلمساز سینما در سینمای فلسطین همزمان با اولین روز برگزاری جشنواره فیلم کوتاه سما برگزار شد.

در ابتدای نشست درویش با تبریک سال نو و گرامیداشت عروج شهید آوینی سخنان خود را آغاز کرد و گفت: خدا را شاکرم که آثار و تلاش‌های شهید آوینی در منظومه فرهنگ و هنر سرزمین‌مان خود را نشان داده و این جلسه گواه قدرگذاری جامعه فرهنگی هنری کشور به مجاهدت‌های این شهید بزرگوار است. قطعا این جشنواره در راستای مؤلفه‌های فکری و معرفتی آن شهید بزرگوار است. 

فیلمساز یک مترجم است

وی در ادامه درباره شباهت سینماگر با یک ویراستار یا مترجم صحبت کرد و گفت: اگر توجه کنید سینماگر تشابه زیادی با ویراستار یا مترجم دارد ترجمه او ترجمان تصویر و صداست، ترجمان رویا و تخیلش است هر قدر ترجمه، درون هنرمند نهادینه شده باشد بهتر می‌تواند دغدغه‌های درونی‌اش را منتقل کند. عرصه فیلمسازی دو ویژگی کلی دارد،‌اینکه فیلمساز «چه می‌گوید و اینکه چگونه بگوید.» به هر حال در نظام خلقت همه افعال بر اساس پیوندهای حواس چندگانه بشری صورت می‌گیرد و فیلمساز منتقل‌کننده یک پیام است. شاخص اصلی هنرمند را باید در تولید رؤیا و خیال بنامیم انتقال این خیال با هدف انعکاس یک پیام صورت می‌گیرد. اینکه با چه ویژگی این پیام انتقال یابد بسیار مهم است و چگونه احساس و پیام بیان شود تا به درستی منتقل شود. این نکته‌ای است که به آن باید اشاره ویژه کرد. 

چاپلین نابغه تکرار نشدنی

وی در ادامه نشست گفت: هر قدر فیلمساز به امکانات و ظرفیت‌های درون خودش مسلط باشد در چگونه گفتن دغدغه‌های درونی‌اش موفق‌تر است، طبیعتاً چگونه گفتن در سینما تکیه‌اش بر الفبای سینما است. یادگیری الفبا کار سختی نیست اما ارتباط دادن الفبا با درون و کارخانه رویاسازی بسیار کار سختی است، هنرمند هر قدر به بلوغ و پختگی برسد به نابغه تبدیل می‌شود اگر بخواهم در تاریخ سینما تک‌نابغه‌ای را مثال بزنم باید به نام چارلی‌چاپلین اشاره کنم در آثار او یک مسیر تکامل دیده می‌شود هر قدر به الفبای ترجمه مسلط می‌شود، به لحاظ مضمون و انعکاس پیام قوی‌تر می‌شود و به یک صاحبنظر تبدیل می‌گردد. او صاحب کرسی نظریه‌پردازی است. حرف‌های چاپلین جهانی است و آیندگان را نیز مورد تأثیر قرار می‌دهد. او تبدیل به نابغه تکرار نشدنی شد. 

درویش در ادامه گفت: هنر به طور عام تقسیم‌پذیر است اما به طور کل همه آثار از طریق تصویر و صدا عناصر هنری انتقال‌دهنده هستند و هنر محسوب می‌شوند اما نکته قابل اهمیت اینکه سینما مجموعه هنرهایی است و عرصه فیلمسازی عرصه متکثر در حوزه صدا و تصویر است. سینما عرصه خاص در فیلمسازی است و در ملاقات جمعی شکل می‌گیرد و نیاز به دیدن و دیده شدن دارد. 

سینما جهان حیرت است

کارگردان «رستاخیز» به اهمیت مخاطب در سینما اشاره کرد و گفت: سینما هنری است که نسبت به هنرهای دیگر تجلی و عمق بیشتری دارد زیرا تأثیرگذاری اجتماعی آن  عمیق‌تر است، سینما بدون ملاقات جمعی و تأثیر اجتماعی سینما محسوب نمی‌شود. مخاطب در سالن سینما در معرض فیلم قرار می‌گیرد و باید فیلمساز بتواند مخاطب را با خود همراه سازد. حضور جمعی در تمام آئین‌ها (سرور، عبادی، عزاداری و ...) نیاز فطری بشر است و سینما در دنیای مدرن به این نیاز اجتماعی پاسخ می‌دهد. سینما الفبای همه هنرها است و مانند یک ارکستر بزرگ است گرچه تک‌نوازی هم موسیقی به شمار می‌آید اما لذتی که در ارکستر به مخاطب ارائه می‌شود با لذت تک‌نوازی متفاوت است. سینما جهان حیرت است. 

وی تعریفش از میزانسن در سینما را تنها به حضور بازیگر در صحنه محدود نکرد و گفت: همه اجزاء در یک تصویر و ارتباط آنها با یکدیگر از جمله جای دوربین، اندازه کادر، دیالوگ،‌ موسیقی، سکوت، ضرباهنگ و ... میزانسن به شمار می‌آیند. میزانسن باید از ابتدای نگارش متن در ذهن فیلمساز شکل بگیرد و در قالب جزئیات تبدیل به یک اثر سینمایی شود. فیلمساز وظیفه دارد آنچه خود در تخیل و اندیشه‌اش به آن توجه می‌کند را به درستی به عوامل دیگر انتقال دهد. هر قدر فیلمساز به اجزای فیلم تسلط داشته باشد، بهتر می‌تواند ارتباط برقرار کند و به ضرباهنگ درست برسد. به طور مثال وقتی فیلمی را در جامعه اخلاق‌مدار می‌سازیم همه اجزاء فیلم در جهت نمایش جامعه اخلاق‌مدار قرار می‌گیرد،‌المان‌های جامعه‌ای که نگران یا ترسو است، در فیلم نمی‌گنجند. 

تدوینگر یک ویراستار است

درویش در انتها به تحقیق و پژوهش در نگارش یک اثر اشاره کرد و گفت: در طراحی یک اثر سینمایی تحقیق و پژوهش از اهمیت بسیاری برخوردار است و تدوین اثر از مرحله خیال اتفاق می‌افتد از زمانی که تصمیم گرفته می‌شود اثر دراماتیکی خلق شود ضرباهنگ فیلمنامه نوشته می‌شود و ترجمه تصویری می‌شود. تدوین‌کننده تنها یک ویراستار است، فیلمساز آنچه در ذهن دارد باید به صورت شفاف به همکاران منتقل کند  و با انتخاب صحیح تنها می‌تواند یک هماهنگ‌کننده درست باشد و اجزاء را بالانس کند و ضرباهنگ صحیح ایجاد می‌کند.