‏«از شرابه‌های روسری مادرم»‏ سید حسن تا شطحیات احمد عزیزی

سرویس معرفی: بسياري از اهالي فرهنگ و هنر ايران اسلامي شعر را برجسته‌ترين گونه هنر انقلاب مي‌دانند. اين مهم ميراث بزرگاني است که در اين حوزه دستي بر آتش داشته‌اند و نهال شعر انقلاب را در طول سه دهه به درختي تنومند مبدل کرده‌اند. در اين نوشته 10 شاعر انقلاب اسلامي که نقش بسزايي در رشد و شکوفايي شعر انقلاب داشته‌اند را معرفي کرده‌ايم.

قيصر امين‌پور

قيصر امين‌پور از جمله افرادي بود که در شکل‌گيري و ادامه فعاليت‎هاي شعري حوزه هنري در فاصله سال هاي 58 تا 66 نقش داشت. وي طي اين دوران درهفته‌نامه سروش مسئول صفحه شعر بود. امين‌پور در سال 68 موفق به کسب جايزه نيما يوشيج، موسوم به مرغ آمين بلورين شد و در سال 82 به‌عنوان عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادبيات فارسي برگزيده شد. از وي در زمينه‌هايي چون شعر کودک و نثر ادبي، آثاري منتشر شده که مهمترين آنها عبارتند از: «منظومه ظهر روز دهم»، «مثل چشمه، مثل رود»، و «مجموعه شعر آينه‌هاي ناگهان».

مهرداد اوستا

استاد مهرداد اوستا در طي چند دهه در دانشگاه تهران به تدريس در رشته‌هاي زبان و ادبيات فارسي و فلسفه پرداخته است. وي پس از پيروزي انقلاب، سمت‌هايي نظير وزارت فرهنگ و آموزش عالي، رياست دانشگاه تهران، رياست مجتمع عالي هنر و ... را عهده‌دار بوده است. از اين استاد ادبيات فارسي  بيش از 40 اثر تحقيقي و يا تأليفي در زمينه ادبيات و هنر به يادگار مانده که حدود 30 کتاب در زمان حيات او چاپ و مابقي بعدا منتشر شده است. اشعار استاد اوستا نمودار تسلط بسيار بر قالب‌ها و اسلوب‌هاي کهن است. از مهمترين آثار منظوم وي مي‌توان «راما»، «از کاروان رفته»، «امام حماسه‌اي ديگر»، «شراب خانگي ترس محتسب خورده»، «پاليزبان» و «حماسه آرش» را نام برد.

سيد حسن حسيني

سيد حسن حسيني پيش از انقلاب شعر مي‌سرود و شعرهايش در مجله‌ي فردوسي چاپ مي‌شد. در سال 63 اولين کتاب او با مضامين انقلابي به اسم «هم‌صدا با حلق اسماعيل» منتشر شد. او هم از جمله افرادي بود که در فعاليت‌هاي شعري حوزه هنري نقش داشت و در سال 66 همراه ديگر شعراي سرشناس انقلاب به دليل اختلاف نظر با مدير وقت حوزه برکنار شدند. برخي او را «سيدالشعراي انقلاب» لقب مي‌دهند. «هم‌صدا با حلق اسماعيل»، «گنجشک و جبرئيل»، «گزيده شعر جنگ و دفاع مقدس» و «از شرابه‌هاي روسري مادرم» از جمله مجموعه‌هاي برگزيده شعر اين شاعر فقيد انقلاب به شمار مي‌روند.

طاهره صفارزاده

طاهره صفارزاده را پايه‌گذار آموزش ترجمه به عنوان علم و برگزارکننده نخستين نقد علمي ترجمه در دانشگاه‌هاي ايراني مي‌دانند. همت وي در عمق بخشيدن به مطالعات و تحقيقات ادبي باعث شد تا به معرفي زبان و سبک جديدي از شعر با عنوان شعر طنين دست يابد. صفارزاده در سال 1371 از سوي وزارت علوم و آموزش عالي استاد نمونه اعلام شد و در سال 1380 پس از انتشار ترجمه «قرآن کريم» به افتخار عنوان خادم‌القرآن نايل شد. وي همچنين از سوي سازمان نويسندگان آفريقا و آسيا به عنوان شاعر مبارز و زن نخبه و دانشمند مسلمان برگزيده شد. از وي بيش از 14 مجموعه شعر و 10 کتاب ترجمه يا نقد ترجمه در زمينه‌هاي ادبيات، علوم، علوم قرآني و حديث منتشرشده است. در آثار طاهره صفارزاده، پيشگامي ايشان در شعرنو انقلاب و حتي قبل از انقلاب مشهود است. «بيعت با بيداري»، «طنين در دلتا»، «مردان منحني» و «ديدار صبح» از جمله مجموعه اشعار اين بانوي فرهيخته هستند.

نصرالله مرداني

نصرالله مرداني اولين شعر خود را در زمان نوجواني و براي امام زمان(عج) سرود. اولين مجموعه شعري او با نام «قيام نور» در سال 1360 توسط انتشارات حوزه هنري چاپ و منتشر شد. پس از انقلاب عمده فعاليت‌هاي وي معطوف به مسئوليت‌هاي اجرايي و فرهنگي بود. همکاري با سازمان پژوهش و برنامه وزارت آموزش و پرورش جهت تدوين ادبيات انقلاب اسلامي از جمله فعاليت‌هاي موثر اين شاعر انقلابي بوده است. انقلاب، جنگ و اهل‌بيت(ع) ارکان اصلي شعر مرداني را تشکيل مي‌دهند. مهمترين مجموعه‌هاي اشعار اين شاعر معاصر عبارتند از: «آتش ني»، «سمند صاعقه»، «قانون عشق» و «شعر اربعين».

سلمان هراتي

سلمان هراتي شعر گفتن را از دوران نوجواني آغاز کرد. او پس از آشنايي با شاعران حوزه هنري همراه بسياري از آنها بارها عازم جبهه‌ها شد و براي رزمندگان به شعرخواني پرداخت. شعرهاي او تاکنون به صورت پراکنده در بيشتر نشريات کشور، ج‍ُنگ‌هاي ادبي و مجموعه شعرهاي گردآوري‌شده انتشار يافته است. کتاب «از آسمان سبز» در اولين دوره انتخاب بهترين کتاب دفاع مقدس از سوي بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس جزء آثار برتر دهه 60 انتخاب شد. سه کتاب شاخص سلمان هراتي يعني «دري به خانه خورشيد»، «از اين ستاره تا آن ستاره» و «مجموعه کامل شعرهاي سلمان هراتي» بعد از حيات اين شاعر سرشناس انقلاب منتشر شده‌اند.

علي معلم دامغاني

انقلاب اسلامي يکي از نقاط عطف زندگي علي معلم دامغاني به حساب مي‌آيد. رشته تحصيلي اين شاعر نام‌آشناي معاصر، ادبيات و حقوق است. وي پس از انقلاب علاوه بر تدريس و تحقيق در شعر، موسيقي و ادبيات، معاونت فرهنگي حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي، عضو شوراي شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و رييس مرکز موسيقي سازمان صدا و سيما بوده است. علي معلم دامغاني در نخستين همايش چهرهاي ماندگار به عنوان چهره برگزيده در زمينه شعر و ادب فارسي انتخاب شد. وي از سال 1388 به عنوان رئيس فرهنگستان هنر جمهوري اسلامي ايران منصوب شده است. درباره شعر استاد علي معلم نکته‌اي که از همه برجسته‌تر است، احياي قالب مثنوي با ايجاد تلفيقي از نوگرايي و باستان‌گرايي در قالب مثنوي است. يعني از جهت زباني، شعر او بازگشت به زبان قديم دارد اما از لحاظ حس و مضامين مباحث امروزين را در خود جاي داده است. از آثار شاخص معلم مي‌توان به «رجعت سرخ ستاره»، «شرحه شرحه ست صدا در باد» و «مجلس حر بن يزيد رياحي» اشاره کرد.

علي‌ موسوي گرمارودي

علي موسوي گرمارودي فارغ‌التحصيل دکتراي زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه تهران است. وي از پيشتازان شعر مذهبى و آئيني معاصر شناخته مى‌شود. پس از پيروزي انقلاب اسلامي،‌ موسوي گرمارودي به همراه مرحومه طاهره صفارزاده کانون فرهنگي نهضت اسلامي را بنياد نهاد. وي علاوه بر شعر در در زمينه نگارش داستان کوتاه مذهبي نيز صاحب سبک و قلم است. گرمارودي در سال 1385 به عنوان «چهره ماندگار بخش شعر» به وسيله بنياد چهره‌هاى ماندگار انتخاب شد. برخي از آثار شاخص او به اين شرح است: «در سايه‌سار نخل ولايت»، «عبور»، « تا ناکجا»، «سرود رگبار» و «در فل مردن سرخ»

حميد سبزواري

حسين آقاممتحني متخلص به حميد سبزواري داراي مدال درجه يک هنر در رشته ادبيات است و اولين شاعري است که کتاب شعرش با عنوان «سرود درد» در سال 1375 کتاب سال شناخته شد. او دانش‌آموخته رشته ادبيات است و در قالب‌هاي مختلفي از جمله قصيده، غزل، دوبيتي، رباعي و شعر نو، شعر سروده است. نام او بيش از هرچيز با سرودها و سروده‌هاي انقلابي عجين شده است. «خميني اي امام»، « برخيزيد اي شهيدان راه خدا»، «خجسته باد اين پيروزي» و «آمريکا، آمريکا، ننگ به نيرنگ تو...» را مي‌توان به عنوان معروف‌ترين سروده‌هاي انقلابي سبزواري نام برد. او همچنين در سال 82 به عنوان چهره ماندگار شعر و ادبيات انتخاب شده است. در شعرحميد سبزواري که پيشکسوت شعر انقلاب است، تعهد محتوايي نسبت به جريان انقلاب وجود دارد. از آثار مهم او مي‌توان به «سرود درد»، «سرود سپيده»، «سرودي ديگر»، «تو عاشقانه سفر کن» و «بانگ جرس» اشاره کرد.

احمد عزيزي

اشعار احمد عزيزي با عرفان اسلامي آميختگي دارد و تمجيد از اهل‌بيت(ع) در بيشتر آثارش موج مي‌زند. وي شعرها و نثرهاي متعددي دارد. احمد عزيزي همچنين آثاري در قالب شطح دارد که در ميان اديبان فارسي کمتر به آن پرداخته شده است. وي از 15 بهمن 1386 به دليل کاهش سطح هوشياري به کما رفته است و همچنان در بيمارستان امام رضاي کرمانشاه بستري است. برخي آثار احمد عزيزي عبارتند از: «شرجي آواز»، «باران پروانه»، «کفش‌هاي مکاشفه» و «رودخانه رؤيا».