تهران: هنر انقلاب یعنی هنری که از دل تراوش کرده باشد

به گزارش حلقه وصل، سوکیاس هاکوپ کورکچیان متخلص به «واراند» مترجم کتاب شعر معاصر ایران با عنوان «نگین‌های پُرتلألؤ» است. این کتاب قرار است در هفته هنر انقلاب از سوی مرکز ترجمه حوزه هنری در میان تعدادی از دیگر آثار این مرکز در حوزه هنری رونمایی شود. واراند که با ترجمه این کتاب جایزه بزرگ کتاب سال ارمنستان را نیز در سال گذشته دریافت کرد، پیش از معرفی کتاب خود مقدمه‌ای بر سوابق و دلیل انتخاب تخلص «واراند» برای خود گفت: اسم بنده به یونانی و فامیلی من گرجی است. چرا که از طرف پدر یونانی هستم و نام یونانی در پاسپورت من درج شده است. همچنین تلفظ این نام و فامیل کمی در ایران دشوار بود؛ در نتیجه اقدام به انتخاب یک تخلص برای خود کردم. این تخلص را در سن 18 سالگی هنگام چاپ و انتشار اولین مجموعه شعر خود اعلام کردم.

سوکیاس کورکچیان در ادامه گفت: سوکیاس در زبان یونانی به معنای آرامش و کروکچی هم به معنای پوستین‌دوز است. وران نیز که تخلص من است نام یکی از قلعه‌های تاریخی ارمنستان است.

وی افزود: کتابی که ترجمه کرده‌ام اشعار شعرای معاصر ایران است. معاصر یعنی پس از ملک‌الشعرای بهار تا کنون که در این کتاب به 100نفر از آن‌ها اشاره شده است. این کتاب تاریخ زبان فارسی در گذر از شعر کلاسیک به شعر مدرن و معاصر را توضیح می‌دهد. همچنین پیش‌گفتاری هم به سبک‌های مدرن شعر دارد. به بیانی دیگر این اثر دانشنامه‌ای شعر فارسی است که از هر شاعر حدود 2 شعر آورده شده است.

واراند در ادامه گفت: زبان ارمنی الفبای غنی و توانمندی دارد که قابلیت ترجمه و ساخت واژه مرکب را دارد. ساخت واژه مرکب در زبان ارمنی بسیار ساده انجام می‌شود و این یکی از ویژگی‌های مهم این زبان است. زبان ارمنی دارای پیشینه تاریخی قابل توجهی است که امکان ترجمه هر زبانی به ارمنی را دارد.

این مترجم ارمنی که سال‌های بسیار طولانی است در ایران سکونت یافته‌ و تسلط کامل بر زبان فارسی و ادبیات ایران دارد در خصوص کتاب ترجمه شده خود گفت: در کتابی که به همت مرکز ترجمه حوزه هنری به دست من ترجمه شده است سعی کرده‌ام تا در ترجمه شعر هر شاعر به سبک خودش عمل کنم. آنچنان که هنگامی که شعر فارسی یک شاعر در این کتاب ترجمه شده‌اش به ارمنی را یک ارمنی زبان بخواند تا حد زیادی سبک و شیوه و احساس آن شاعر فارسی زبان را درک کند. چرا که معتقدم باید هنگام ترجمه از زبان مبدا به زبان مقصد، آن زبان مقصد پذیرای زبان مبدا باشد تا بتواند آن را بازتولید کند.

وی ادامه داد: این کتاب جایزه سال کتاب ارمنستان را با عنوان «گانتق» دریافت کرد. «گانتق» به معنای «چلچراغ » است. جایزه گانتق یکی از معتبرترین جوایز بزرگ کتاب در ارمنستان است که با دقت و اهمیت زیاد انتخاب آن برگزار می‌شود.

واراند در ادامه گفت: شعر یک جریان سیال ذهنی و روحی است که در قالب تصویر ارائه می‌شود و باید حتما از خلاقیت آفرینشگری شاعر بهره ببرد. شعر باید از ادبیات جدا باشد و به عنوان یک رشته مجزا مطرح شود. چرا که یک داستان‌نویس و رمان‌نویس الزاما نمی‌تواند شعر هم بگوید. اما یک شاعر بی شک توانایی نوشتن داستان و رمان را دارد.

این مترجم توانمند کشور با تاکید بر تسلط مترجم یک کتاب دارای شعر بر شعر و دنیای شاعران گفت: مهم‌ترین خطایی که یک مترجم شعر ممکن است انجام دهد اقدام به ترجمه شعر به شیوه واژه به واژه است. اگر یک مترجم شعر بخواهد واژه‌های یک شعر را تماماً به زبان دیگر ترجمه کند نتیجه‌ای مسخره خواهد داشت. چرا که هر واژه در زبان دیگر معنا و مفهوم دیگر خواهد داشت و مترجم باید به آن توجه و دقت لازم را داشته باشد. مترجمان شعر بهتر است برای ترجمه ابتدا یک پاراگراف را بخوانند و پس از درک معنا و مفهوم مورد نظر شاعر زبان مبدا اقدام به ترجمه کند.

وی در همین راستا گفت: مترجم شعر باید خود نیز شاعر باشد. در غیر این‌صورت نمی‌تواند جان کلام شاعر را به مخاطب ارائه کند. چرا که باید شعر پیش از ترجمه از سوی مترجم فهمیده شود سپس به زبان دیگری ترجمه شود. به عنوان مثال در ترجمه رباعیات خیام به انگلیسی با دقت بسیار همان جان کلام خیام ترجمه شده است. این امر موجب شده تا خیام بیش از حد تصور به درستی به جامعه انگلیسی زبان معرفی شده باشد. اما اگر قرار بود که کلمه به کلمه اشعار خیام به انگلیسی ترجمه شود هیچ‌گاه بیان درستی از افکار خیام به مردم انگلیسی زبان نمی‌شد.

واراند افزود: در ترجمه این کتاب توانمندی زبان فارسی در کنار قابیلت‌های زبان ارمنی خودنمایی می‌کند. چرا که این اثر آنچنان در معرفی شعر معاصر فارسی خوب جلوه کرده است که در ارمنستان به عنوان یک دانشنامه دانشگاهی مطرح شده است.

واراند با اشاره به اهمیت این کتاب در معرفی شعر معاصر فارسی گفت: شعر و شاعران معاصر ایران به خوبی شناخته شده نیستند. این در حالی است که شعر کلاسیک ایران از سوی کشورهای شوروی سابق به خوبی شناخته شده. این شناخت مردم کشورهای شوروی سابق از شعر کلاسیک ایران آنچنان است که حتی نام‌های برخی از اهالی این مردم از روی همین اشعار نهاده شده است. به عنوان مثال در ارمنستان مردان بسیاری با نام «رستم» که شخصیت اصلی شاهنامه فردوسی است زندگی می‌کنند. همچنین در میان زنان ارمنستان نام «تهمینه» نیز به عنوان یکی از نام‌های مورد علاقه قرار دارد.

مترجم کتاب شعر معاصر ایران با عنوان «نگین‌های پُرتلألؤ» در ادامه گفت: با اینکه تحصیلاتم در زمینه ادبیات فارسی است، اما ترجمه این کتاب فرصتی برای من ایجاد کرد تا بار دیگر مروری بر شاعران معاصر فارسی داشته باشم. این کتاب در 212صفحه با فونت بسیار مناسب از سوی مرکز ترجمه حوزه هنری چاپ و منتشر شده و دارای ویژگی‌های جذابی برای مخاطب خود است.

وی افزود: کتاب «نگین‌های پُرتلألؤ» آنچنان خوب به زبان ارمنی ترجمه شده است که از سوی سفیر ارمنستان پیشنهاد ترجمه چند کتاب از ارمنی به فارسی به من داده شد.

واراند در مورد هفته هنر انقلاب و هنر انقلابی گفت: در روزگاری زندگی می‌کنیم که هنر را خیلی پیچیده کرده‌اند. در حالی‌که هنر باید بسیار ساده و قابل فهم به مخاطب خود ارائه شود. پیش از اینکه به دنبال چگونگی ارائه هنر باشیم باید هنر را به درستی و ساده بیان کنیم. بیان و معنی ساده و قابل درک هنر به ارائه دلچسب آن به مخاطب کمک بسیاری می‌کند.

وی در پایان گفت: هنر باید در خدمت مردم باشد و چند قدم از مردم جلوتر حرکت کند. حرکت هنر و هنرمند در کنار مردم باید به گونه‌ای باشد که نه بسیار دور شود که مردم را فراموش کند و در دنیایی پیچیده سیر کند و نه آنچنان در دل مردم فرو رود که فرصت تنفس و اندیشیدن را از خود سلب کند. به بیانی دیگر هنر و هنرمند برای فعالیتی هرچه بهتر باید تعادل را میان خود و مردم حفظ کند. اینکه می‌گویم هنر باید چند قدم جلوتر حرکت کند به معنای بینش و تدبیر عمیق‌تر آن نسبت به عموم مردم است. چنین هنری را می‌توان انقلابی نامید. هر آنچه از دل برآید لاجرم بر دل نشیند. هنر انقلاب یعنی هنری که از دل تراوش کرده باشد.