تهران: انتقاد مُبدع طرح «نذر کتاب» از سوء استفاده‌کنندگان آن

به گزارش حلقه وصل، بیست و دومین صبح ناشر با حضور رضا حاجی‌آبادی، مدیر انتشارات هزاره ققنوس، صبح امروز، 7 تیرماه، در موسسه رسانه‌ای شیرازه برگزار شد. حاجی‌آبادی در این نشست با اشاره به چگونگی آغاز به کار طرح نذر کتاب گفت: انتشارات هزاره ققنوس از سال 88 شروع به اجرای این طرح کرد. فلسفه آن هم بر این مبنا بود که مردم بیشتر در ایام مذهبی با نذرهای خود به جشم می‌پردازند، ما در این طرح تصمیم گرفتیم که نذری به کار ببریم که روح مردم را تأمین کند.

وی با بیان اینکه این طرح در روزنامه و ارشاد با نام انتشارات هزاره ققنوس و بنده به ثبت رسیده است، ادامه داد: با وجود اینکه این طرح برای انتشارات هزاره ققنوس است و ما مبدع این طرح بوده‌ایم، اما اصراری نداریم که بگوییم که دیگری حق برگزاری آن را ندارد. نذر کتاب خیمه و تکیه فرهنگی است که همه می‌توانند به آن راه پیدا کنند، اما هستند کسانی که به دلیل عنوان مناسب این طرح، این طرح را برمی‌دارند و دست و پا شکسته آن را اجرا می‌کنند که کمکی هم به ترویج فرهنگ کتابخوانی نمی‌کنند و به نوعی بی‌احترامی به مردم نیز حساب می‌شود. 

مدیر انتشارات هزاره ققنوس با بیان اینکه برداشت نادرست در این طرح این است که هرچه کتاب کهنه را می‌توان در این طرح اجرا کرد، افزود: خواهشم از دوستان مشتاق اجرای این طرح این است که کار را به شیوه درست آن انجام دهند و آش ریخته را نذر امامزاده نکنند.

حاجی‌آبادی با اشاره به شرکت‌کنندگان در این طرح یادآور شد: در این طرح سه گروه شرکت می‌کنند، نخست ناشرانی که کتاب‌های خود را با 50 درصد تخفیف در اختیار این طرح قرر می‌دهند. دوم خیرینی که کتاب را با 50 درصد تخفیف تهیه کرده و در اختیار مردم قرار می‌دهند و دسته سوم مردمی هستند که کتاب را نذر می‌کنند و گاه خود عهده‌دار توزیع آن هم هستند. در مجموع هدف این است که کتاب د رخانه‌ها و کتابخانه‌ها زندانی نباشد و حداقل پنج نفر بعد از نفر اولی که کتاب را تحویل می‌گیرد، از آن استفاده کنند.

وی با بیان اینکه با درج مهر نذر کتاب و یا اسم نذرکننده در ابتدای کتاب، از سوء استفاده پخشی‌ها در این امر جلوگیری کردیم، افزود: انتهای فرایند نشر خوانده شدن کتاب است، اما وزارت ارشاد که متولی امر است، انتهای این امر را چاپ کتاب می‌داند، به همین خاطر است که همه‌ساله آماری از تعداد عناوین چاپ شده ارائه می‌دهد. با توجه به این رویکرد است که ما آمار قابل اطمینان و دقیقی از سرانه مطالعه کتاب در کشور نداریم. ما در سال دوم اجرای این طرح، آن را برای وزارت ارشاد هم فرستادیم، اما مورد استقبال قرار نگرفت. طی مدت اجرای این طرح فقط سازمان تبلیغات اسلامی با ارسال بخش‌نامه به زیرمجموعه‌های خود و شهرداری به ما کمک کردند. این سنگ‌اندازی‌های ارشاد جلوی ما را نخواهد گرفت.

مدیر انتشارات هزاره ققنوس در ادامه به آغاز کار این انتشارات اشاره کرد و گفت: راه‌اندازی این انتشارات از سر تکلیف بوده است. بعد از جنگ تا مدتی بار ترویج فرهنگ ایثار و شهادت بر نهادهای دولتی بود که در این زمان با وجود بودجه‌های بسیار، کل کتاب‌های منتشر شده به 10 هزار عنوان هم نمی‌رسید. به این دلیل یک‌سری از ناشران خصوصی وارد حوزه ادبیات پایداری شدند و از سر تکلیف شروه به کار کردند.

حاجی‌آبادی با بیان اینکه یکی از اهداف هزاره ققنوس حمایت از نویسندگان و شاعران جوان است، ادامه داد: ما اولین ناشر تخصصی در زمینه شعر و داستان هستیم و دوست داشتیم که به نوعی به اهالی قلمی که ناشران دولتی بزرگ ریسک نمی‌کردند و آثارشان را منتشر نمی‌کردند، کمک کنیم؛ هرچند تعداد زیادی از این نویسندگان و شاعران جوان پس از معروف شدن کار خود را به ناشران بزرگتر سپردند؛ ما شکایتی هم از این رویه نداریم.

بخش دیگر سخنان حاجی‌آبادی به تعداد عناوین منتشر شده انتشاراتش و نمایشگاه کتاب اختصاص داشت. وی با بیان اینک نمایشگاه کتاب یک کارناوال فرهنگی است، گفت: علی‌رغم اینکه فروش کتابمان در این دوره نمایشگاه خوب بوده، اما با برگزاری نمایشگاه با این نحوه موافق نیستم. باید فکری به حال وضعیت کتابخوانی مردم شود. متأسفانه به جایی رسیده‌ایم که ناشران آموزشی با به استخدام درآوردن معلمان، به ترویج این کتاب‌ها می‌پردازند؛ کتاب‌هایی که کمکی به فرهنگ مطالعه ما نمی‌کند و اصلاً جزء فرهنگ کتابخوانی ما به شمار نمی‌آید.

وی ادامه داد: باید با بازنگری در تعاریف مشخص شود که شاعر و نویسنده کیست، ناشر کیست تا هر کسی وارد حوزه نشر نشود، در حالی که اطلاعی از آن ندارد. ما از انتشار 60 هزار عنوان در سال خبر می‌دهیم، در حالی که تعداد قابل توجهی از این میزان تخصصی نوشته و منتشر نشده‌اند. باید براساس نیاز مخاطب تولید داشته باشیم، کاری که برخی از ناشران راسته هفت‌تیر انجام دادند و با انتشار کتاب‌های روانشناسی نامرغوبی که در کشورهای مبدأ خواننده‌ای ندارد،‌ توانسته‌اند نیازهای مخاطبان خود را رفع کنند.

مدیر انتشارات هزاره ققنوس با بیان اینکه نشر با دو بال فرهنگ و اقتصاد فعالیت می‌کند، گفت: با این دو بال می‌توان به افق رسید. با قطع هر کدام از این‌ها نمی‌توان به نتیجه رسید. نباید از بودجه‌های دولتی کتابی تولید کرد که فایده‌ای نداشته باشد و با قطع برگ درختان در نهایت به کاغذهای کیلویی تبدیل شود.