
حلقه وصل: نشست علمی با موضوع «الگوی هیئتهای مذهبی در ارتقای معنویت، اخلاق و سبک زندگی اسلامی ــ ایرانی» یکشنبه ۲۹ دیماه با حضور حجتالاسلام والمسلمین محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، سردار علیاکبر مداحی مسئول هیئت رزمندگان اسلام، محمدحسین رجبی دوانی، پژوهشگر تاریخ اسلام و جمعی از مداحان و پژوهشگران برتر کشور در عرصه هیئت در سالن همایشهای سازمان دارالقرآن الکریم برگزار شد.
محمدحسین رجبی دوانی در این نشست، سخنان خود را پیرامون نقش هیئتهای مذهبی در ترویج و تبیین بیانیه گام دوم انقلاب آغاز کرد و گفت: مقام معظم رهبری در بیانیه گام دوم انقلاب تأکید میکنند که انقلاب اسلامی وارد مرحله دوم خودسازی، جامعهپردازی و تمدنسازی شده است و برای برداشتن گامهای استوار در آینده باید آینده را درست شناخت و از گذشته درس گرفت. اگر از این راهبرد غافل شویم، دروغها بهجای حقیقت خواهند نشست و آینده در معرض تهدیدهای ناشناخته قرار خواهد گرفت.
تمدنسازی؛ مؤلفه مهم نهادهای اجتماعی
این پژوهشگر تاریخ اسلام با بیان اینکه باید نگاهی به وضعیت هیئتهای مذهبی در گذشته و چهل سال اخیر داشته باشیم، افزود: در بحث علم تاریخ تمدن آمده است که حاکمیتها یا فرهنگ مردم میتواند نهادهای تمدنی را پدید بیاورند. در تمدنسازیها یکی از مؤلفههای مهم ایجاد نهادهای اجتماعی است که از سوی مردم یا حاکمیت پدید میآید. از زمانی که مذهب شیعه در کشور ما مذهب رسمی اعلام شد، زمینه ایجاد نهادهای مذهبی ایجاد شد.
وی با اشاره به اینکه هیئتهای مذهبی نهادهایی استثنایی و منحصر بهفرد هستند که در هیچ تمدن و مذهبی نمونه آن را نمیتوان پیدا کرد، تصریح کرد: مقام معظم رهبری در همین رابطه با موضوع مداحی که یکی از اصول هیئتهاست فرمودند: «هیئتهای مذهبی امتیاز شیعهاند و شیعه تنها این امر مهم را دارد».
این پژوهشگر تاریخ اسلام اضافه کرد: هیئتهای مذهبی در دوران صفویه شکل گرفتند و در دوران قاجار قوام جدیدی پیدا کردند. در زمان پهلوی اول بهصورت علنی و آشکار به مقابله با هیئتها میپرداختند و پهلوی دوم که در ظاهر این کار را نمیکرد، با ترویج فرهنگ منحط غربی و به سخره گرفتن ارزشهای دینی درصدد تضعیف جایگاه هیئتهای مذهبی در کشور بودند؛ که البته هرچه فشار بیشتری آوردند، نتیجه عکس گرفتند.
وی اضافه کرد: بعد از آن هیئتها در انقلاب اسلامی بسیار مؤثر بودند، بهطوری که مردم را در محرم سال ۵۷ به میدان مبارزه با طاغوت آوردند. در آن دوران، بخش مهمی از نیروهای مردمی از هیئتهای مذهبی برخاسته از مساجد و حسینیهها بودند که بعد از انقلاب به جبهههای نبرد با دشمن بعثی و صهیونیستی صدام اعزام میشدند.
رجبی دوانی با تأکید بر اینکه هیئتهای مذهبی تقویتکننده روحیه اخلاقی و معنوی رزمندگان در دوران دفاع مقدس بودند، افزود: مقام معظم رهبری در بیانیه گام دوم انقلاب، هفت عرصه را برای ساختن کشور مطرح کردند که هیئتهای مذهبی در تمام این عرصهها میتوانند نقشآفرین باشند، اما کارکرد اصلی آنها در حوزه ارتقای اخلاق، معنویت و سبک زندگی است.
این پژوهشگر تاریخ اسلام اضافه کرد: هیئتها قبل از انقلاب اسلامی عمدتاً از سوی افراد میانسال، کهنسال و به اصطلاح جاافتاده تشکیل و مدیریت میشدند، اما یکی از برکات انقلاب اسلامی ورود گسترده و همهجانبه جوانان در راهاندازی و اداره هیئتهاست. ورود افراد تحصیلکرده و دانشگاهی به هیئتها یکی دیگر از برکات انقلاب است؛ به طوریکه اکنون تعداد زیادی از هیئتهای دانشجویی و هیئتهای اساتید دانشگاهی را هم در کشور داریم.
وی به ترویج روحیه انقلابی و جرمستیزی از سوی هیئتهای مذهبی و دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی تأکید کرد و گفت: همین بچه هیئتیها بودند که در سال ۸۸ به مقابله با فتنه خائنانه دشمنان انقلاب و اسلام و رهبران آن مبادرت کردند. در آن زمان تلاش دشمن برای سکولار کردن هیئتهای مذهبی بسیار زیاد بود و اگر هیئتهای مذهبی سکولار شوند، کشور و نظام اسلامی دچار آفات و آسیبهای بسیاری میشوند.
رجبی دوانی با بیان اینکه باید تلاش کرد که هیئتهای مذهبی از ماهیت اصلی خود خالی نشوند، گفت: هیئتها نباید صرفاً به مداحی اکتفا کنند و نباید از سخنرانان متعهد، انقلابی و فاضل خالی شوند. سخنرانی روحانیون انقلابی باید محور فعالیت هیئتها باشد، هرچند در بسیاری از هیئتها اینچنین نیست.
این کارشناس تاریخ اسلام اظهار کرد: هیئتها میتوانند در رفع مشکلات جامعه مؤثر و نمود بیرونی داشته باشند؛ همانطور که حضرات معصومین(ع) دغدغه و اهتمام جدی به رفع مشکلات مردم داشتند؛ لذا اگر مردم متوجه شوند که هیئت مشکلات آنان را برطرف میکند، مطمئناً بیشتر جذب آن میشوند و همین موضوع زمینهای برای ارتقای روحیه انقلابی در آنان و تحقق اخلاق، معنویت و سبک زندگی ایرانی اسلامی در جامعه شود.
وی با بیان اینکه این سنت خداوند است که اگر افراد برای رضای پروردگار فعالیت کنند، خداوند به آنان نصرت میرساند، گفت: این به شرطی است که هیئتها با نظرات و کنترل دقیق سازمان تبلیغات اسلامی، هیئت رزمندگان، بسیج مداحان و سایر دستگاههای مسئول مشترکاً راهنمایی شوند تا در عرصههای گوناگون تبیین شده از سوی رهبر معظم انقلاب در گام دوم، شاهد بروز و ظهور فعالیتهای ارزشمند آنها باشیم. در کنار آن هم مسئولان هیئتهای مذهبی برای جلب رضایت خداوند باید فعالیت کنند و حرکت این هیئتها در مسیر شکلگیری تمدننوین و عظیم اسلامی باشد.
تمدنسازی اولویت انقلاب اسلامی است
حجت الاسلام والمسلمین محمد قمی ریس سازمان تبلیغات اسلامی در نشست تخصصی «الگوی هیئت های مذهبی در ارتقای معنویت، اخلاق و سبک زندگی اسلامی» گفت: هیئات مذهبی با یک یک نگاه جدید و جامع شناسانه بیش از گذشته در خدمت انقلاب باشند.
وی با اشاره به اینکه هیئات مذهبی در پیروزی انقلاب اسلامی نقش مهمی داشتند، ادامه داد: کارکردهای هیئات در راستای بقای انقلاب باید بهتر از گذشته باشد.
حجت الاسلام والمسلمین قمی با اشاره به آسیب های اجتماعی موجود، ابراز کرد: آسیب های اجتماعی از جمله مشکلات جدی جامعه کنونی ما به شمار می رود بنابراین برای اینکه بتوانیم با این آسیب ها مقابله کنیم باید رویش ها و آسیب های انقلاب اسلامی را درست بشناسیم.
رییس سازمان تبلیغات اسلامی عنوان کرد: امروز برخی مدعی هستند که دینداری در جامعه کمرنگ شده و مردم از آموزه ها و معارف دینی استقبال نمیکنند در حالی که حضور گسترده مردم بخصوص جوانان برای شرکت در مراسمات هیئات مذهبی خط بطلانی بر این فرضیه است.
وی با اشاره به یکی از محورهای بیانیه، اظهار داشت: رهبر انقلاب در این بیانیه می فرمایند: معنویت و اخلاق باید جهت دهنده سیاست، اقتصاد، علم و فناوری و دیگر حوزه ها باشد.
حجت الاسلام والمسلمین قمی ادامه داد: اسلام شامل دوبخش ایمان و عمل است به هر میزان جامعه با معنویت و ایمان انس داشته باشد به همان مقدار عمل مردم مومنانه میشود در نتیجه آسیب های اجتماعی کاهش می یابد.
رییس سازمان تبلیغات اسلامی با بیان اینکه ما باید بدانیم مساله و اولویت نخست رهبر انقلاب چیست تا بتوانیم به مساله اصلی انقلاب پی ببریم، خاطرنشان کرد: امروز مهمترین مساله انقلاب براساس فرمایشات رهبر انقلاب تمدن سازی است و این امر نیازمند اراده اجتماعی است بنابراین هیئات مذهبی احساسات و عواطف اجتماعی را به مسیر تمدن سازی هدایت کنند.
هیئت بهترین مکان برای پیوند عاشورا و مهدویت
علی اکبر مداحی مسئول هیئت رزمندگان اسلام نیز در این نشست با بیان اینکه هیئتها پایگاه ترویج فرهنگ شهادت، ایثار و جهاد هستند، گفت: هیئت مذهبی مرکز ظلمستیزیاند. هیئت، مرکز شور و حرارت حسینی برای تخلیه روحی و روانی انسان است که اثر تربیتی در فرد و خانواده دارد.
مسئول هیئت رزمندگان اسلام ادامه داد: هیئت مرکز کمک به ایتام، محرومان و خانوادههای بیسرپرست و بدسرپرست است. از میان هزار شعبه این هیئت در سراسر کشور، حدود ۶۰۰ مورد آنها مرکز خیریه و صندوق قرضالحسنه دارند و در این میان، حدود ۱۰۰ شعبه فعالیت جدی و مستمر در زمینه خدمترسانی به نیازمندان دارند.
وی اضافه کرد: هیئت مرکز خدمت به آسیبدیدگان حوادث مختلف است، همانطور که هزار شعبه هیئت رزمندگان اسلام به یاری آسیبدیدگان سیلابهای استانهای گلستان، خوزستان و لرستان در اول سال و همچنین به یاری استان سیستان و بلوچستان در روزهای اخیر شتافتهاند.
مداحی محیط هیئت را امنترین فضا برای بانوان و کودکان دانست و تأکید کرد: اگر محیطی امنتر از هیئت برای این دو قشر سراغ دارید، به ما معرفی کنید. هیئتهای مذهبی بهترین مکان برای پیوند مکتب عاشورا و مهدویتاند. پیوند با نهضت عاشورا روحیه ظلمستیزی را رواج میدهد و اندیشه مهدویت روحیه امیدواری در ما شکوفا میکند. هیئت تراز اسلامی ۷۰ ویژگی دارد که در صورت احراز آنها بازوی خوبی برای پیشبرد اهداف کلان انقلاب اسلامی و هم تحقق گام دوم انقلاب خواهد بود.
در ادامه این نشست محمدرضا سنگری رییس هیئت امنای بنیاد دعبل گفت: هیئتهای مذهبی و مساجد مهمترین مراکز اشاعه فرهنگ دینی و تقویت روحیه انقلابی و ارتقای اخلاق، معنویت و سبک زندگی اسلامی ایرانیاند و بر این اساس، میتوان این دو مرکز را مهمترین عامل در شکل گیری تمدن نوین اسلامی معرفی کرد.
رییس هیئت امنای بنیاد دعبل افزود: مقام معظم رهبری به صراحت در بیانیه گام دوم انقلاب، بیشاز همه جوانان را مورد خطاب قرار دادند. الحمدالله جوانان پس از پیروزی انقلاب اسلامی بیش از گذشته مدیریت هیئتها را بر عهده گرفتند؛ لذا هیئت مذهبی تراز انقلاب اسلامی باید کارکرد تمدنی داشته و تربیت نیروهای تمدنساز جزء کارکردهای آن باشد.
بنا بر این گزارش، در پایان نشست تخصصی الگوی هیئتهای مذهبی در ارتقای معنویت، اخلاق و سبک زندگی اسلامی ایرانی تأکید شد. این برنامه با حضور جمعی از اساتید، مداحان، اصحاب قلم و کارشناسان حوزه هیئتپژوهی و ارائه پنلها و مقالات مرتبط همراه بود.