سرویس سیاست حلقه وصل- در روزهای اخیر، یکی از خطوط داغ و ملتهب خبری در عرصه رسانهای کشور، ماجرای اظهارات عجیب و غیرقابل قبول وزیر بهداشت در مشهد درباره رواج غم و اندوه در کشور و رابطه آن با عزاداریهای مرتبط با ائمه اطهار، بود. اما در بطن و عمق این جریان جنجالی در رسانهها و شبکههای اجتماعی، که در کمال تعجب، یک پای آن رسانهها و فعالان اصلاحطلب حاضر در شبکه های اجتماعی بودند، داستان دیگری هم وجود دارد. از این رو، در این گزارش، در سه پرده به این ماجرای نه چندان نهفته ذیل کنشها و واکنشهای رسانهای حول وزیر بهداشت می پردازیم.
پرده اول:
در ۲۳ تیرماه ۹۷، حسن قاضی زاده هاشمی، وزیر سابق بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، سخنی گفت که به شدت از سوی رسانههای ضدانقلاب مورد توجه قرار گرفت و به عنوان اعتراف به اثرگذاری رویکرد ترامپ نسبت به ایران(اعمال تحریمها) پوشش داده شد.
قاضیزاده گفت:
" گاهی ممکن است بگوییم چیزی درباره این مسئله به مردم نگوییم، چون عدهای میترسند. همچنین برخی ممکن است بگویند شاید توافق شد، اما بعد با واقعیت مواجه خواهیم شد. اما در حالتی دیگر میتوان باور کرد که طوفانی نزدیک میشود. به همین دلیل باید آمادگی داشته باشیم و به کسانی که میتوانند تدبیر کنند درباره این موضوع صحبت کنیم. من طرفدار روش دوم هستم. اعتقاد ندارم که مدیران را در غفلت و خوش خیالی نگهداریم. عزم طرف مقابل ما جزم است. به چه زبانی باید بگوید که من میخواهم بیرحمانهترین تحریم مالی را در طول تاریخ برای ایران اعمال کنم. "
او افزود:
" مسئولیت دارو و تجهیزات بر عهده ماست. باید دقت کنیم و بتوانیم در چالش مهمی که بخشی از قدرت بینالمللی مدیریت کشور را وارد آن کرده، وظیفه خود را بدانیم. یکی از مهمترین وظایف ما این است که بدانیم تیمی که با آن کار میکنیم آمادگی این شرایط را دارد یا خیر؟ من این نگاه را نسبت به کل حاکمیت دارم. ممکن است بعضی از ما برای شب عملیات مناسب نباشیم. اگر تیم مدیریتی آمادگی مقابله با تحریم را ندارد باید عوض شود. "
این اظهارات وزیری با سرمایه چند هزار میلیارد تومانی که طبق اظهارات نماینده ارومیه در مجلس واردات انحصاری برخی اقلام چشمپزشکی را در اختیار دارد[۱] و به اذعان خودش خودروی شاسی بلند و گرانقیمت پرادو را به واسطه این که در سرعت بالا چپ می کرد، نمی پسندید[۲] و بر خودروی پورشه شاسی بلند سوار می شود، در همان زمان انتقادات زیادی در داخل برانگیخت و از سوی برخی رسانهها و فعالان سیاسی، دادن کد اثرگذاری تحریمها به ترامپ تعبیر شد.
قاضیزاده در ادامه همین خط، درباره بحث تحریم دارو و تاکید بر این که ارز دارویی باید به هر قیمت تامین شود، در ۲۸ مرداد ۹۷، در مصاحبه با روزنامه دولتی ایران گفت:
" ما هر کاری که کنیم باید حداکثر در همین نیمه اول سال انجام دهیم به دلایلی که قابلیت ذکرش نیاز نیست امیدوارم اتفاقی که در حمایت از وزارت بهداشت در طرح تحول نظام سلامت افتاد درباره موضوع حیاتی دارو نیفتد یعنی واقعاً بخشی از ارز را که بناست اختصاص دهند، بهنگام اختصاص دهند و وقفهای چه در میزانش و چه در تبدیلش ایجاد نشود. ما نگفتیم چقدر به ما ارز دهید، گفتیم هر اندازه سال گذشته این حوزه نیاز به ارز داشته همان را اختصاص دهند...ما ۵ هزار قلم دارو و ملزومات دارو و ۲۸۰ هزار تجهیزات و قطعات یدکی نیاز داریم بنابراین در عین حال قاچاق هم ممکن است اتفاق بیفتد، این تجهیزات که بخشی خارجیاند راحت قابل انتقال به مرزها هستند. البته نمیتوانند قاچاق را از من انتظار داشته باشند ولی انتظار دارند قاچاق را هم من کنترل کنم، بنابراین اگر چه در طرح تحول سلامت ما را جلو فرستادند و بعد هم درست پشتیبانی نشدیم لااقل در این بخش مربوط به ارز دارو و تجهیزات پزشکی میتوان وسیله آرامش مردم را فراهم کنیم، اگرچه کار سخت است چون بخش عمده مواد اولیه و اشکال دارویی از اروپا میآید و بخشی از تجهیزات هم امریکایی است یا از شرکتهای امریکایی وارد میشود بنابراین نقل و انتقال پول و جنس راحت نیست"
وزیر وقت بهداشت اضافه کرد:
پرده دوم:
سعید نمکی، وزیر بهداشت دولت دوازدهم که بعد از استعفای قهرگونه قاضیزاده هاشمی در دی ماه ۹۷ جایگزین او شد، در ۱ اردیبهشت ۹۸، در مراسم افتتاح مجموعه داروسازی اکتوور، با اشاره به اوضاع نابه سامان حوزه دارو و سلامت گفت:
" در زمان سرپرستی وزارت بهداشت اولین جایی که برایش تصمیم گرفتم سازمان غذا و دارو و مجموعه هیأت امنای ارزی بود. خیلیها در آن زمان به سراغم آمدند که برخیشان خیرخواه بودند و برخیشان در لباس خیرخواهی میخواستند مرا اغفال کنند. انگار که با کودکی کم تجربه سر و کار دارند. میگفتند این کار را نکن و این مسئولیت را قبول نکن چرا که بدنام میشوی، من گفتم اصلاً من برای نام شهرت نیامدهام. من برای این آمدم که بدنام شوم و میدانم کجا آمدهام. من یک رسالت دارم و یکی از رسالتهایم این است که پاکسازی را باید نهادینه کنم. "
او سپس به رانت پیچیده و فساد شبکهای در این حوزه اشاره کرد:
" گرچه در سازمان غذا و دارو کارمندان شریف کم نداریم، اما هنوز هم در این سازمان امضاهای طلایی وجود دارد و هنوز برخی به قول قدیمیها دیزیشان پیش فر است و هنوز برخی میتوانند در این سازمان از رانت استفاده کنند. برخی میتوانند کارهای خودشان را جلو انداخته و کارهای دیگران را عقب بیندازند. این اصلاً مورد نظر من نیست و به دکتر پیرصالحی اعلام کردم که باید این شبکه پوسیده و مزخرف جمع شود و من برای آن زمانی را مشخص میکنم و بیش از این تحمل نمیکنم. حتی اگر قرار باشد خودم آنجا بنشینم این رانت را جمع خواهم کرد و با کمال وجود و با تمام قدرتم این کار را انجام میدهم."
نمکی هچنین وعده داد:
ذکر این توضیح لازم است که اهمیت استراتژیک «دارو» در آنجاست که رقم گردش مالی بازار دارویی کشور در حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان برآورد میشود. به گفته ایرج حریرچی، معاون کل وزارت بهداشت، داروی مصرفی در ایران حدود ۱.۲ درصد از کل تولید ناخالص ملی و یا ۱.۲ درصد کل مخارج ایرانیها را به خود اختصاص میدهد که رقم بسیار قابل توجهی است. به عبارت دیگر از هر ۸۳ تومانی که در ایران هزینه میشود یک تومان مربوط به دارو است.
این در حالی است که ۹۷ درصد نیاز دارویی کشور به واسطه تولیدات داخلی تأمین میشود. اما، سهم ارزی سه درصد داروهای وارداتی، به مراتب بیشتر از ۹۷ درصد تولید داخل است! به عبارت دیگر، شبکه رانت و فساد در حوزه دارو، به انحای مختلف و از طریق لابیهای بسیار قوی و ایجاد شبکه، برای ۳ درصد نیاز دارویی کشور از خارج از کشور، مقدار چشمگیری ارز بیشتر از ارز مورد نیاز برای ۹۷ درصد نیاز دارویی که در داخل تولید می شود، به جیب می زنند و صحبت از حدود ۴ میلیارد دلار است!
نکته بسیار تلخ و قابل تامل این که، اگر در فساد در بخشهای دیگر، آحاد مردم به طرق غیرمستقیمتر و نامحسوستر به عوارض خیانت و جنایت فاسدان اقتصادی دچار می شوند، خیانت شبکه فساد دارویی و تجهیزات پزشکی کشور، مستقیما با جان مردم سر و کار دارد و به عبارتی این دسته از مفسدان، به معنای واقع کلمه «نان در خون ملت می زنند».
در ۲۴ تیرماه ۹۸ بود که سعید نمکی، در جلسهای در کمیسیون بهداشت مجلس، بار دیگر ابعادی تکاندهنده و دهشتبار را از فساد در حوزه سلامت، تجهیزات پزشکی و دارو افشا کرد. نمکی در این جلسه گفت:
" در کنار سازمان غذا و دارو سامانهای درست کرده بودند که سرور آن در خارج از این مرزها قرار داشت و تنها افراد معدودی به اطلاعات آن دسترسی داشتند، چهارماه است روی این موضوع کار میکنیم. یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار ارز تجهیزات پزشکی رفته و هنوز دقیقا معلوم نیست چه کسی برده است و چه چیزی آورده و به چه کسانی داده است. "
او همچنین اضافه کرد:
در ادامه این افشاگریها در راس وزارتخانه، در ۲۵ تیرماه ۹۸، نمکی در در حاشیه مراسم رونمایی از فعالیتهای مؤسسه بهداری رزمی دفاع مقدس و مقاومت، از تشکیل اکیپهای شناسایی تخلفات ارزی در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی خبر داد:
" حدود ۳ الی ۴ ماه است که اکیپهایی را مأمور کردهام که به صورت چراغ خاموش روی تک تک این موضوعات درباره ارزهایی که گرفته شده و اینکه در کجا هزینه شده است و چه کسی مصرف کرده کار میکنند. "
وی افزود:
" عدهای واقعاً در حوزه واردات دارو و تجهیزات پزشکی کمک کردهاند عدهای هم تخلفاتی در این حوزه انجام دادهاند که در حال پیگیری آنها هستیم و در این رابطه متاسفانه برخی افراد در سازمان غذا و دارو که با این افراد همراه بودهاند، بازداشت شده و در حال بازجویی هستند. "
و باز وزیر بهداشت پرده دیگری از خباثت و خیانت شبکه فساد دارویی برداشت:
در همان تاریخ، یعنی در ۲۵ تیر، سازمان دیدهبان عدالت و شفافیت، گزارش تکاندهندهای از جنایتهای «مافیای دارو و تجهیزات پزشکی» منتشر کرد.
بنابر این گزارش اعضای بلندپایه این سازمان و اعضای خانواده آنها در شرکتهای خصوصی داروسازی سهم و نفع دارند و از مقام و نفوذ دولتی خود در راستای منافع این شرکتها سوءاستفاده میکنند. سازمان «دیدهبان شفافیت و عدالت» همچنین از مخدوش شدن آمارنامه دارویی از سال ۹۳ به بعد به منظور دستکاری آمار داروهای وارداتی و تولیدی و عرضه برخی داروها به قیمتهای غیرواقعی خبر داده است. فرار مالیاتی، کمتر پرداخت کردن یارانهها و زیر پا گذاشتن حقوق دولت از دیگر موارد ذکر شده در این گزارش است.
الیاس نادران، عضو سازمان «دیدهبان شفافیت و عدالت» از حضور مقامات سازمان غذا و دارو در شرکتهای خصوصی و فعالیت اقتصادی آنها خبر داد و گفت که رفتوآمد بین بخش خصوصی و دولتی و مجموع فعالیتهای خاص باعث میشود تصمیمگیریها به نفع برخی از شرکتهای خاص سمت و سو گیرد. [۷]

اهم سخنان مطروحه در گزارش سازمان دیدهبان شفافیت و عدالت حول تخلفات در سازمان غذا و دارو و دو چهره این سازمان، رسول دیناروند، معاون وزیر و رئیس سازمان غذا و دارو، همچنین اکبر عبداللهی اصل، مدیر کل نظارت و ارزیابی دارو در این سازمان دور می زد که از این قرار بود:
گفتنی است رسول دیناروند، داروساز و استاد دانشکده داروسازی دانشگاه تهران، در دولت نهم در دوره وزارت کامران باقری لنکرانی، معاون وزیر و رییس سازمان غذا و دارو شد. او در دولت دهم، رییس دانشکده داروسازی دانشگاه تهران بود. وقتی قاضیزاده هاشمی در سال ۹۲ به وزارت رسید، بار دیگر دیناروند را به عنوان معاون وزیر و رییس سازمان غذا و دارو منصوب کرد. [۹]


پرده سوم:
سعید نمکی، در ۴ مرداد گذشته، در صد ونهمین اجلاس روسای دانشگاههای علوم پزشکی در مشهد، سخنانی درباره وضعیت کلی بهداشت و درمان در کشور گفت که بخشی از آن به شدت جنجالی شد. نمکی در بخشی از این سخنرانی گفت:
شکی نیست که این اظهارات وزیر به خودی خود ظرفیت برداشتهای ملتهب را به طور خاص در جامعه دینی کشور داشت و با هر مقیاس و معیاری، نحوه بیان این سخنان به هیچ عنوان قابل قبول نبود. خود نمکی چند روز بعد، با مشاهده واکنشهای سنگینی که این سخنان به دنبال داشت، مجبور به توضیح شد و در حاشیه دیدارش از شهرستان گناباد گفت:
" در آن نشست گفتم که در تشیع ۱۴ ولادت و ۱۳ وفات و شهادت داریم و گویا یک ولادت برای شادمانی بیشتر شیعه وجود دارد و آن انتظار قائم آل محمد(عج) برای ایجاد نشاط و امید در جامعه است، به عبارتی «در این سیاهی شبهای سرد بی فانوس، هنوز دل به امید تو بستهام خورشید. "
وزیر بهداشت ادامه داد:
نمکی مجددا در گفتگو با خبرنگار فارس، سعی در جبران برداشتهای ایجادشده از کلام خود کرد و چنین گفت:
" ممکن است از سخنان من سوء تعبیری به وجود آمده باشد یا به هرحال تصوری اشتباه از صحبتهای من شده باشد و عدهای تصور کنند که من گفتهام «روضه سیدالشهدا (ع) تاثیری در شیوع افردگی داشته باشد». من متولد کاشان هستم و در زمان کودکی و وقتی شیر مادر را خوردیم، در مجلس امام حسین (ع) اشکهای ما روی صورتمان ریخته است و از بچگی منزل ما محفلی برای روضه حضرت اباعبدالله (ع) بوده و فرحبخشترین ایام در زمانی بوده که در روضه امام حسین (ع) بودهام و با مراسم حسینی بزرگ شدهایم. اینکه فرحبخشی بکاء در مجلس امام سوم شیعیان را بخواهیم نفی کنیم درست نیست و هرگز چنین چیزی نبوده است. "
او در نهایت به دلجویی از آن بخشی از جامعه دینی کشور پرداخت که از سخنان او رنجیدهخاطر شدند:
اینجا باید این توضیح را بدهیم، که سخنان شخصی در سطح وزیر بهداشت جمهوری اسلامی، درباره مساله عزاداری و فضای غم و افسردگی، سخنان بیجا و غیرقابل قبولی بود که البته توضیحات بعدی او و عذرخواهی صریح و موکد او، با توجه به اهمیت بحث بخشش و رافت در قبال برادر دینی و مومن که خود به ارادت به اهل بیت(علیهم السلام) اینچنین اذعان کرده، قابل پذیرفتن است و انتظار می رود که آن بخش از جامعه دینی که بر اساس غیرت و حمیت دینی و با نیت دفاع از محبت اهل بیت در چند روز گذشته به وزیر واکنش نشان دادند، این عذرخواهی را بپذیرند.
از سوی دیگر، شخصیتی در سطح نمکی که خود در حال حاضر دعو پرچمداری مبارزه با فساد عمیق در بخش بهداشت و درمان را دارد، باید بداند که هر سخن و هر کلام او زیر رصد شبکهای قرار دارد که از اقدامات و اظهارات او در حوزه مبارزه با فساد اصلا راضی نیستند، و با توجه به امکانات مالی، لجیستیک و شبکه حمایتی و تبلیغاتی خود، آمادهاند هر کسی را که نور به تاریکخانه فساد مهلک و جنایتبار آنان بیاندازد، نیست و نابود کنند. طبق اطلاعات و گزارشهایی که وجود دارد، همین شبکه، از چندی قبل دستور آتشباری روی نمکی را صادر کردهاند و از طریق توزیع پول و طراحی و هدایت دقیق نیروها در بین بازوهای تبلیغاتی- رسانهای خود، مترصد این هستند که با کوچکترین لغزش، نمکی را از حیّز انتفاع ساقط کنند و با ترور شخصیت وزیر بهداشت، جلوی ادامه روند اغاز شده در وزارت بهداشت در مبارزه با فساد بخش بهداشت و درمان را بگیرند.
حتی خبر رسیده که بخشی از عملیات رسانهای بر علیه وزیر بهداشت، به بهانه سخنان نسنجیده او در روزهای اخیر، به عهده یکی از خبرنگاران و فعالان رسانهای جناح اصلاحات بوده که در فتنه ۸۸ هم سابقه دستگیری و محکومیت دارد.
بدیهی است که شبکه فسادی با گردش مالی صدها میلیون دلاری (که از ذخیره استراتژیک کشور برای تامین نیازهای حیاتی دارویی کشور در شرایط تحریم اختصاص می یابد)
بدیهی است که شبکهای با گردش مالی صدها میلیون دلاری (آن هم از پولی که از ذخیره استراتژیک کشور برای تامین نیازهای حیاتی دارویی و پزشکی کشور در شرایط تحریمی اختصاص می یابد) و از به شیشه کردن خون بیماران و خانوادههای بیماران هستند، سرمایههای هزاران میلیارد تومانی می اندوزد، به راحتی مبالغ چند ده میلیاردی را صرف تخریب هر کسی می کند که بخواهد در برابر این داد و ستد ننگین آنان بایستد.
از جوانان مومن انقلابی و متعهد و دلسوز کشور هم انتظار می رود که در این مقطع، با هوشمندی و درایت، صف خود را از رخنهگران و نفوذیهایی که با هدف سوءاستفاده از احساسات پاک مذهبی آنان، تحریک به ادامه ماجرای حمله به وزیر بهداشت می کنند (با وجود ابراز عذرخواهی و ندامت چندباره آقای وزیر) جدا نمایند و اجازه ندهند روند مبارزه با هیولای هفتسر فساد در حوزه بهداشت و درمان دچار اختلال شود.
[1] http://www.jahannews.com/news/604691
[2] https://www.tabnak.ir/fa/news/714620
[3] https://www.eghtesadonline.com/n/1TLv
[4] https://www.isna.ir/news/98020100164
[5] https://www.khabaronline.ir/news/1279787
[6] https://www.isna.ir/news/98042512989
[7] https://meidaan.com/archive/39745
[8] https://www.farsnews.com/news/13960425001456/
[9] https://www.farsnews.com/printnews/13920602001272
[10] http://kayhan.ir/fa/news/165951
[11] http://kayhan.ir/fa/news/165951
[12] http://razavi.news/fa/news/44154