خراسان رضوی: رد کتاب «فدک در تاریخ» رد بر عقل، فکر و فهم است/ نگاه عالمانه ی شهید صدر به واقعه ی فدک

به گزارش سرویس استان های حلقه وصل، نشست تبلیغی-ترویجی نقد و بررسی کتاب «فدک در تاریخ» نوشته ی شهید آیت الله سید محمدباقر صدر با حضور دکتر محمدحسین رجبی دوانی و حجت الاسلام مجتبی الهی خراسانی شامگاه گذشته 30 دی ماه در موسسه ی به نشر مشهد برگزار شد.

دکتر محمدحسین رجبی دوانی، مورخ و پژوهشگر تاریخ اسلام با سخنرانی در این نشست در رابطه با کتاب «فدک در تاریخ» اثر شهید آیت الله سید محمدباقر صدر گفت: شهید آیت الله سید محمدباقر صدر یک شخصیت کم نظیر بود که در حوزه های گوناگون معارف دینی ما صاحب نظر و اندیشه بوده و در زمینه های مختلفی که در جنبه مبانی معارف وارد شده بحث های بسیار دقیق، عمیق و کم نظیری را ارائه کرده است. در وهله ی اول وقتی به کتاب «فدک در تاریخ» می نگریم از عنوان این اثر چنین تصور می شود که راجع به سرگذشت فدک در تاریخ و اینکه چه سرنوشتی داشته است، اما در حقیقت این چنین نیست و باید گفت که عنوان حقیقی این کتاب به نظر بنده فدک در قضاوت تاریخ است و این شهید بزرگوار بحث بسیار جامع، ارزشمند و عالمانه ای را مطرح کرده که به نظر من نمونه ندارد و پیوندی بین فدک و ماجرای ثقیفه برقرار کرده است.

وی افزود: واقعه ی سقیفه و قصد خلافت موجب شد تا حضرت زهرا (س) در پوشش مطالبه ی فدک، اصل خلافت به تاراج رفته را مطالبه کند منتهی این شهید بسیار دقیق، عالمانه و بدون حب و بغض بر مبنای اصول علمی و پژوهشی، ادله ای را ارائه کرده و استناداتی را مطرح نموده است که برای هر کسی با هر دین، مذهب و گرایشی، عالمانه جلوه می کند و من فکر نمی کنم کسی بتواند نقد قابل توجهی به این کتاب داشته باشد و یا شخصی بتواند کتابی در رد این اثر بنویسد چراکه اگر کسی در رد این کتاب قلم بزند در واقع رد بر عقل، فکر و فهم زده است. در مجموع شهید صدر در این کتاب می خواهد عنوان کند که فدک توسط خلفا برای محروم کردن اهل بیت (ع) از داشتن یک پشتوانه ی مالی و اقتصادی غصب شده است.

این مورخ و پژوهشگر تاریخ اسلام در ادامه گفت: شهید آیت الله سید محمدباقر صدر در این کتاب عالمانه مواردی را مطرح می کند و عباراتی که در دفاع از خلفا در این زمینه ذکر شده مورد بررسی و تحقیق قرار داده و عالمائه رد کرده است و برای خلافتی که توسط غاصبان ربوده شده مطالبی را در این کتاب عنوان می کند و از این طریق اثبات می کند که منطق غاصبان هیچ پشتوانه ی شرعی نداشته و ارتجاعی به قبل اسلام و ضربه ی مهلکی به پیروان دین مبین اسلام است و حضرت زهرا (س) با ایستادگی برابر آن انقلابی به پا کرده است و ضمن به چالش کشیدن منطق خلفا، حقیقت و منش اهل بیت (ع) را تبیین و مشخص نموده است.

رجبی دوانی در ادامه با اشاره به اینکه شهید صدر دارای یک نبوغ حیرت آور بوده است، گفت: این عالم بزرگوار کتاب «فدک در تاریخ» را در سن ۱۳ سالگی نگاشته و این اثر بی نظیر دارای مباحث عمیق فقهی، فلسفی، ادبی و تاریخی است که یک مجموعه ای از علوم و معارف گوناگون است و وی تلاش کرده که با بحث پیرامون فدک، خلافتی که غاصبانه از دست اهل بیت بیرون شده را بازخواست کند و اسلام را به مسیر حقیقی خود برگرداند و البته به زیبایی آن را بیان می کند. نکته ی قابل توجهی که شهید صدر در این کتاب بیان می کند این است که برخی فکر می کنند غصب خلافت و حوادثی که بر اهل بیت (ع) گذشت عمدتا متوجه همین دو خلیفه ای است که به ترتیب در جای جای پیامبر نشستند و آن را غصب کردند و از نقش انصار غافل اند اما شهید صدر خیانتی که انصار مرتکب شده را بیان می کند که آغازگر بحث جانشینی پیامبر بوده اند و اینکه چگونه با نادیده گرفتن امیرالمومنین علی (ع) باعث شدند که از حضور در دفاع از حق باز بمانند.

این محقق و پژوهشگر تاریخ اسلام در ادامه بیان کرد: در میان علمای ما اینگونه مطرح است که معتقدند در قضیه غصب خلافت بیشتر دومی موثر بوده است و اولی در حاشیه کار بوده اما شهید صدر در این کتاب بسیار عالمانه و ماهرانه نشان می دهد که در سقیفه ابوبکر اصل قضیه را برعهده دارد و انصار را از عرصه خارج می کند و کار را پیش می برد و یا به عبارتی با برنامه ریزی قبلی آن حوادث را در سقیفه رقم زده است.

وی در پایان با نقد از ترجمه ی فارسی کتاب «فدک در تاریخ» گفت: اصل این کتاب و متن عربی آن از یک ادبیات فاخر و ارزشمندی برخوردار بوده که مترجم هم می خواسته در زبان فارسی آن را رعایت کند منتهی با این کار مطالب کتاب مقداری برای مخاطب عام ثقیل و سنگین شده است که به نظر من اگر مقداری روان تر ترجمه می شد تا همه ی مخاطبان بتوانند از آن بهره ببرند، بسیار بهتر و با ارزش تر بود.