«آنتونی بلینکن»، وزیر خارجه آمریکا که کشورش بارها از نگاه طرفهای مختلف به عنوان مقصر وضع موجود در خصوص برنامه هستهای ایران مورد انتقاد قرار گرفته، امروز دوشنبه تلاش کرد رفتارهای غیرقانونی کشورش را به ایران فرافکنی کند.
بلینکن، درباره اقدامات جبرانی که ایران بعد از تصویب قطعنامه در شورای حکام در دستور کار قرار داده گفت: «گامهایی که از ایران میبینیم دلگرمکننده نیستند و تصمیمگیری درباره بازگشت یا عدم بازگشت به توافق هستهای به عهده آنها است.»
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز چهارشنبه (۱۸ خرداد/ ۸ ژوئیه) قطعنامهای را که ایران را به عدم همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی متهم میکند با ۳۰ رأی موافق، ۲ رأی مخالف (روسیه و چین) و ۳ رأی ممتنع (هند، لیبی و پاکستان) به تصویب رساند.
«رافائل گروسی»، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد جمهوری اسلامی ایران در واکنش به تصویب این قطعنامه تصمیم گرفته ۲۷ دوربین آژانس در تأسیسات هستهای آن کشور را خاموش کند.
این در حالی است که سازمان انرژی اتمی ایران روز چهارشنبه ۱۸ خرداد اعلام کرد که دو دوربین فراپادمانی آژانس خبر داده و اعلام کرده بود فعالیت دستگاه اندازه گیری بر خط سطح غنا و فلومتر (OLEM) متعلق به نهاد دیدهبان هستهای سازمان ملل هم قطع میشود.
در بیانیهای که سازمان انژری اتمی چهارشنبه صادر کرد آمده است: «جمهوری اسلامی ایران تاکنون همکاریهای گستردهای با آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشته است که متأسفانه آژانس بدون اینکه در نظر داشته باشد که این همکاریها ناشی از حسن نیت ایران است، نه تنها قدردان این همکاریها نبوده، بلکه به نوعی آن را وظیفه ایران نیز تلقی کرده است. به همین دلیل تصمیم گرفته شد از امروز فعالیت دوربینهای فراپادمانی دستگاه اندازه گیری بر خط سطح غنا OLEM و فلومتر آژانس قطع شود که دستور آن به مسئولان مربوطه داده شده است.»
سازمان انرژی اتمی در این بیانیه همچنین یادآور شده بود: «البته بیش از ۸۰ درصد از دوربینهای موجود آژانس دوربینهای پادمانی هستند که کمافیالسابق فعالیت این دوربینها ادامه خواهد یافت.»
در حالی که دولت فعلی آمریکا قبل از آغاز مذاکرات در خصوص برجام وعده میداد برجام را با اضافه کردن بندهای غیرهستهای به آن «تقویت» خواهد کرد، بلینکن گفته است: «ما شاهدیم که ایران مسائل غیرمرتبط با توافق هستهای را به مذاکرات وین میآورد.»
اشاره بلینکن به گزارشها درباره درخواست ایران برای حذف نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از فهرست سازمانهای اصطلاحاً «تروریستی» وزارت خارجه آمریکا است.
مذاکرات رفع تحریمها در وین از چند ماه پیش دچار وقفه شد. دولت آمریکا از زمان آغاز این مذاکرات به جای پیشنهاد دادن ابتکارهای عملی برای پیشرفت گفتوگوها بارها تلاش کرده طرفهای مختلف را به کند کردن روند مذاکرات و ایجاد مانع بر سر راه آن متهم کند.
کشورهای غربی و به ویژه آمریکا در ماههای گذشته، بعد از وقفه در مذاکرات وین، به رویه همیشگی خود در متوسل شدن به عملیاتهای روانی و رسانهای جهت مقصرنمایی ایران و سلب مسئولیت از خود روی آوردهاند. این کشورها ابتدا با متصل کردن موضوع مذاکرات به جنگ اوکراین ادعا کردند که روسیه مانع از پیشبرد گفتوگوها شده است.
بعد از آنکه «سرگئی لاوروف»، وزیر امور خارجه روسیه در جریان سفر «حسین امیرعبداللهیان»، وزیر امور خارجه ایران تصریح کرد که موضوع درخواست ضمانت مسکو برای همکاری با ایران پس از اجرای کامل برجام مانعی برای ادامه گفتوگوها نیست، کشورهای غربی به برجستهسازی یک موضوع ایران پرداخته و مدعی شدند درخواست تهران برای حذف نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از فهرست سازمانهای اصطلاحاً تروریستی مذاکرات را به بنبست کشانده است.
یکی از دلایل عدم انجام اقدامات لازم از سوی طرفهای آمریکایی در مذاکرات وین مخالفتهای نمایندههای کنگره با سیاستهای دولت بایدن در خصوص برجام بوده است. از جمله انتقادات این گروه از قانونگذاران آمریکایی این است که برجام به همه حوزههای اختلاف آمریکا با ایران از جمله فعالیتهای منطقهای و برنامه موشکی ایران نمیپردازد.
دولت آمریکا فروردینماه سال ۱۳۹۸ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست «سازمانهای تروریستی خارجی» (FTO) قرار داده بود. این اقدام نخستین باری بود که کاخ سفید نیروهای مسلح رسمی یک کشور خارجی را در فهرست «سازمانهای تروریستی» قرار میداد. پس از این تصمیم، شورای عالی امنیت ملی ایران مقر مرکزی فرماندهی ارتش آمریکا در منطقه را در فهرست گروههای تروریستی قرار داد.
پیش از اقدام دولت ترامپ در این راستا کارشناسان در خود آمریکا هم درباره تبعات این اقدام هشدار داده و تلاش کرده بودند کاخ سفید را از آن برحذر دارند. روزنامه نیویورکتایمز، به عنوان اولین رسانهای که اسفندماه ۱۳۹۷ مقاصد دولت آمریکا در این باره را گزارش کرد نوشت این طرح هنگام ارائه با مخالفت مقامهای پنتاگون و «سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا» (سیا) رو به رو شده است.
در آن زمان ارزیابی پنتاگون و سیا این بود که چنین اقدامی نظامیان ایالات متحده و مأموران اطلاعاتی آن را در معرض خطر اقدامات متقابل توسط دولتهای خارجی قرار میدهد.
کارشناسان مسائل حقوقی در آن زمان عنوان کردند چنانچه طرفهای کنوانسیونهای ژنو در بدعتی جدید نیروهای مسلح یکدیگر را «سازمان تروریستی» بنامند و این رویه رواج پیدا کند، اعضای نیروهای مسلح آمریکا نیز، در صورت دستگیری در یک کشور ثالث، ممکن است متقابلاً «تروریست» تلقی شده و محاکمه شوند.
کارشناسان مستقل میگویند اقدام دولت آمریکا علیه سپاه در ادامه سیاستهای تنبیهی واشنگتن علیه کشورها و گروههایی تصور میشود که واشنگتن را در پیشبرد اهدافش در منطقه ناکام گذاشتهاند.
آنتونی بلینکن روز دوشنبه تلاش کرد مسئولیت متوقف ماندن مذاکرات را متوجه ایران کند. او گفت: «اگر ایران بخواهد، مذاکرات هستهای میتواند به سرعت به سرانجام برسد.»
وزیر خارجه آمریکا که بعد از دیدار با وزیر خارجه کره جنوبی در واشنگتن اظهارنظر میکرد در بخش دیگری از اظهاراتش به موضوع کره شمالی هم اشاره کرد و گفت واشنگتن فشار بر پیونگیانگ را تا زمانی که این کشور مسیرش را تغییر دهد ادامه خواهد داد.
او گفت: «هدف ما، به کلام ساده ایجاد منطقه و جهانی آرام و صلحآمیز است. تا زمانی که رژیم مستقر در پیونگیانگ مسیرش را عوض نکند، ما فشار بر این کشور را ادامه خواهیم داد.»
آمریکا و اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد از زمان اولین آزمایش اتمی کره شمالی در سال ۲۰۰۶ میلادی، چندین دور تحریم علیه کره شمالی وضع کردهاند.
کره شمالی علیرغم این تحریمها بر تقویت توانایی نظامی خود برای مقابله با تهدید حضور نیروهای آمریکایی در منطقه تأکید کرده است.
کره شمالی میگوید تا زمانی که آمریکا به سیاست خصمانه خود برای براندازی نظام حاکم در پیونگیانگ پایان ندهد از برنامه موشکی و هستهای خود عقبنشینی نخواهد کرد.