تهران: کاریکاتور زمانی می‌تواند خودش را نشان دهد که از دریچه فرهنگ، هنر و ادبیات عبور کند

به گزارش حلقه وصل، جمعی از کاریکاتوریست‌های کشور ترکیه که آثارشان به تازگی در نمایشگاهی با عنوان «تفکر معکوس» در حوزه هنری در معرض دید عموم قرار گرفته است، با جمعی از کاریکاتوریست‌های ایرانی در حوزه هنری دیدار و تبادل نظر کردند.

این برنامه با حضور متین پِکِر رئیس انجمن کاریکاتوریست‌های ترکیه و جمعی از کاریکاتوریست‌های ترکیه و ایران در سالن سلمان هراتی حوزه هنری برگزار شد.

مِتین پِکِر، رئیس انجمن کاریکاتوریست‌های ترکیه، در ابتدای این نشست ضمن تقدیر و تشکر از حوزه هنری برای فراهم آوردن چنین رویدادی گفت: عشق و علاقه بسیاری که به کاریکاتورهای ایران در دلمان جوانه زد باعث حضور ما در ایران شد. بیش از 37 سال است که در زمینه کاریکاتور فعالیت می‌کنم و بسیاری از کاریکاتوریست‌های ایرانی را می‌شناسم. کاریکاتور ایران به خاطر حضور در جشنواره‌های مختلف به خصوص جشنواره «آیدین دوغان» در ترکیه توانسته است چهره خود را در جهان نشان دهد و این امر موجب ارادت خاص کاریکاتوریست‌های ترکیه‌ای نسبت به هنرمندان عرصه کاریکاتور در ایران شده است. ان‌شاءالله خداوند در این نبرد فرهنگی، دولت و ملت ترکیه و ایران را یاری و حضرت علی(ع) نیز در این راه به ما کمک کند.

رئیس انجمن کاریکاتوریست‌های ترکیه با اشاره به اهمیت نقش اجتماعی هنرمندان به‌ویژه کاریکاتوریست‌ها گفت: بی‌شک کاریکاتوریست‌های ترکیه مسئولیت اجتماعی خود را به خوبی شناخته و در انجام آن ممارست دارند. کاریکاتور هنری است که گرایش به حقارت ندارد و هیچ‌گاه سرش پایین نیست.

وی افزود: کاریکاتور نوعی مبارزه است اما جنس آن با سایر مبارزات تفاوت دارد. کاریکاتور حمله می‌کند اما نابود نمی‌کند. کاریکاتور خوب به اثری گفته می‌شود که ریشه در یک فرهنگ عمیق انسانی داشته باشد. وگرنه رویداد مهمی در آثار یک کاریکاتوریست نمی‌بینیم. چرا که این‌گونه آثارش بی‌ریشه است. کاریکاتور زمانی می‌تواند خودش را نشان دهد که از دریچه فرهنگ، هنر و ادبیات عبور کند.

کامبیز درمبخش، پیشکسوت هنر کاریکاتور کشور، نیز که با اکثر هنرمندان کاریکاتور ترکیه پیش از این به طرق مختلف ارتباط هنری و دوستانه داشته است و حضورش در این نشست از اهمیت بسیاری برخوردار بود گفت: دعوت این عزیزان به ایران برای من آرزوی بزرگی بود که چند سال است در پی آن بودم و امروز کاریکاتوریست‌های ترکیه در ایران هستند و ما آثارشان را در اینجا می‌بینیم.

درمبخش ادامه داد: جامعه کاریکاتور ایران مدیون کاریکاتوریست‌های ترکیه است. من در جوانی به منظور تمرین و یادگیری، کاریکاتورهای نشریه «آق‌بابا» ترکیه را کُپی می‌کردم. کشور ترکیه کاریکاتوریست‌های بزرگی دارد.

وی افزود: ما ایرانی‌ها همیشه از مهمان‌نوازی ترک‌ها بهره‌مند بوده‌ایم. به بهانه‌های مختلف هنری به کشور ترکیه سفر کرده‌ام. چند باری نیز به عنوان داور یا شرکت‌کننده در جشنواره‌ها به ترکیه سفر کردم و آن‌ها همواره مانند یک وزیر یا دیپلمات از ما استقبال کردند. ان‌شاءالله که ما هم بتوانیم همین‌طور از آن‌ها پذیرایی کنیم.

درمبخش با اشاره به برگزاری نمایشگاه «تفکر معکوس» در حوزه هنری که شامل آثار کاریکاتور هنرمندان ترکیه‌ای است، گفت: «تفکر معکوس» یک نمایشگاه کوچک و محدود است. باید در پی راه‌اندازی نمایشگاه‌های بزرگ، هم در ایران و هم در ترکیه، باشیم. نمایشگاه‌هایی که در آن، هنرمندان هر دو کشور آثار اورجینال خود را به نمایش بگذارند. چرا که نمایشگاه «تفکر معکوس» کاریکاتورهای چاپ شده از آثار اصلی است.

علیرضا ذاکری با حضور در این نشست گفت: کاریکاتور در مطبوعات، جلوه و جایگاه مهم‌تری دارد. با اینکه در نمایشگاه‌ها و گالری‌ها هم بازخورد خوبی دارد اما مطبوعات برای کاریکاتور جایگاه مؤثرتری دارند.

وی افزود: ما خواستار برقراری تعامل بیشتر در حوزه فعالیت حرفه‌ایِ کاریکاتور میان ایران و ترکیه هستیم. در میان کاریکاتوریست‌های جهان سوژه‌های مشترکی همچون محیط‌ زیست و مقابله با خشونت، جنگ و تروریسم وجود دارد که در این زمینه‌ها باید میان هنرمندان همکاری‌هایی شکل بگیرد.

متین پکر نیز در پاسخ به سخنان ذاکری گفت: در این زمینه زیربناهای لازم موجود است و ما تمام تلاش خود را می‌کنیم تا این امر محقق شود و امروز برای همین اینجا هستیم. امکانات ما بیشتر در زمینه برگزاری نمایشگاه‌های خصوصی و گروهی و چاپ کتاب است. هنرمندان کاریکاتور ترکیه بیشتر با برگزاری نمایشگاه، خود را مطرح می‌کنند. چرا که مجلات و نشریات ما ظرفیت زیادی برای نمایش این­ حجم از آثار خوب و با ارزش را ندارد.

پکر در پاسخ به سوالِ علی مریخی از کاریکاتوریست‌های ایران مبنی بر سطح رفاه مادی کاریکاتوریست‌های ترکیه نیز اذعان کرد: کاریکاتوریست‌های ترکیه معمولاً شغل دوم نیز دارند. چرا که امکان گذراندن زندگی با درآمد حاصل از کاریکاتور خیلی امکان‌پذیر نیست. به عنوان مثال من و چند تن از همکارانم نیز معمار هستیم و یا شغل دولتی داریم.

محسن نوری‌نجفی، از کاریکاتوریست‌های موفق کشورمان، نیز در این نشست گفت: من بسیار کم در رویدادهای هنری شرکت می‌کنم؛ حتی در افتتاحیه نمایشگاه‌های خودم هم شرکت نمی‌کنم اما امشب به افتخار این رویداد مهم در حوزه هنری حضور یافتم.

وی با اشاره به نزدیکی فرهنگی ایران و ترکیه ادامه داد: وجه اشتراکات فرهنگی ما و ترکیه بسیار پرارزش‌تر از آن است که بتوانیم آن را توصیف کنیم. ایران و ترکیه، روزگاری از یک خط نوشتاری مشترک استفاده می‌کردند. همچنین امروزه در شعر نیز به این کشور بسیار نزدیک هستیم.

اسماعیل عباسی، روزنامه‌نگار و کاریکاتوریست، نیز در این نشست گفت: هنرمندان کاریکاتور ایران شیوه‌های به‌روز کاریکاتور را از هنرمندان ترکیه یاد گرفته‌اند. شیوه‌های که بسیار موثر بوده است. نمونه آن علومی است که اهالی کاریکاتور ایران از نشریه «ملانصرالدین» قفقاز داشته اند.

وی با اشاره به توجه خوب و دقیق کاریکاتوریست‌های ترکیه به محیط زیست گفت: محیط زیست و مشکلات آن، معضلات بین‌المللی هستند و خوشحالیم که هنرمندان ترکیه نیز مثل هنرمندان ما در این زمینه فعال هستند.

مراد اوزمِنِک، کاریکاتوریست ترکیه‌ای، نیز گفت: با اینکه بیش از 40 سال است به هنر کاریکانور مشغول هستم، اما مخارج زندگی‌ را از شغل مهندسی تأمین می‌کنم. اگر من کاریکاتور می‌کشم به دلیل عشقی است که به آن دارم.

وی با بیان اینکه آثار 10 سال اخیر خود را در قالب یک مجموعه آماده کرده‌ و برای هدیه به کاریکاتوریست‌های ایرانی در این نشست هدیه خواهد کرد، گفت: امروز به خاطر کاریکاتور در ایران حضور یافتم. کاریکاتور، انسان‌بودن را به جهانیان عرضه کرده است.

در ادامه احمد اوستوروک لونت نیز در راستای عواید مادی هنر کاریکاتور در کشور ترکیه گفت: من هم معمار هستم و در دانشگاه آنکارا، معماری تدریس می‌کنم. ما فردا به اصفهان می‌رویم و من بسیار مشتاق هستم که معماری تهران و اصفهان را از نزدیک ببینم؛ احساس غرور می‌کنم که با ادبیات و فرهنگ غنی شما ایرانیان آشنا هستم؛ ادبیات فارسی از قدیمی‌ترین انواع ادبیات در جهان است.

این نشست با حضور جمعی از هنرمندان کاریکاتوریست ایرانی از جمله علیرضا ذاکری، حسین رحیم‌خانی، جمال رحمتی، حمیدرضا داوری، عمید منتظری، سیدمحمود جوادی، سید حمید شریفی و... در سالن سلمان هراتی حوزه هنری برگزار شد.

نمایشگاه گروهی از هنرمندان کاریکاتوریست ترکیه‌ای با عنوان «تفکر معکوس» در گالری ابوالفضل عالی روز یکشنبه ۱۹ آذرماه افتتاح شد. این نمایشگاه با بیش از 50 اثر کاریکاتور از هنرمندان ترکیه‌ای تا 29 آذرماه همه روزه (به جز ایام تعطیل) از ساعت 9 تا 19 به نشانی انتهای خیابان سمیه نرسیده به پل حافظ میزبان علاقه‌مندان خواهد بود.