زهد صوفیه در مقابل عرفان ائمه اطهار(ع) است

سرویس تلنگر: آنچه که در کارنامه تاریخ اسلام به وضوح دیده می‌شود‏، حضور گروه‌ها و فرق متعدد و متنوع به نام اسلام و در لوای حکومت‌های اسلامی است. گروه‌هایی که به ظاهر با بدنه فعال و زنده جامعه اسلامی ارتباط خاصی ندارند و سر در غار تنهایی خود فرو برده‌اند، اما در واقع توانسته‌اند با افکار و اندیشه‌های مبهم و تاریک و روشن خود از نام قرآن و سنت به منظور مشروعیت بخشی به خود سوء استفاده کرده و بخشی از جامعه را با خود همراه و یا حداقل مشغول می‌کنند.

یکی از این نوع فرق، تصوف است که ظاهری کاملا منطبق با آداب و سنن اسلامی دارد اما در باطن با ارزش‌های اصیل و مطلوب ائمه‌اطهار(ع) فاصله معنی‌داری دارد. از این رو برای تبیین برخی از اندیشه‌ها و تحلیل اهداف و برنامه‌های این گروه‌های اغلب منحرف، خبرنگار سرویس تلنگر حلقه وصل با یکی از کارشناسان برجسته عرصه اخلاق و عرفان حوزه و دانشگاه، حجت الاسلام و المسلمین حمیدرضا مظاهری‌سیف گفت‌وگویی انجام داده‌ که در ادامه می‌آید.

رئیس موسسه بهداشت معنوی با تأکید بر اینکه تصوف از ابتدا بیمار پدید آمده است، گفت: مدعیان تصوف از همان ابتدا انشعاب پیدا کردند و در سلسله‌های صوفیه کسانی مثل حسن بصری هستند که در مقابل امامان ‌ایستاده و معنویت و زهد نداشته خود را به طبق ریاکاری می‌گذاشتند و به رخ امام معصوم می‌کشیدند. در واقع به نظر می‌رسد در برابر جاذبه معنوی ائمه این مدعیان صوفیه پدید آمدند تا مردم را به سوی خودشان فرا بخوانند.

استاد عرفان و اخلاق دانشگاه با طرح این موضوع که برخی تصوف در طول تاریخ و برخی مواقع معارف اهل‌بیت(ع) را گرفتند و با سخنان خود تلفیق کردند و مطالب درست و نادرست در آثار و سخنان صوفیه به هم آمیخته شد‏، اظهارداشت: انحرافات این گروه‌ها با پیدایش شقوق و شعب بیشتر، ادامه یافت تا جایی که در برخی از این شعبات ایجاد شده از فرقه صوفیه و در روابطی که میان قطب و مریدان برقرار می‌شود، مفاسد بزرگی پدید آمده است.

تصوف دنبال مرید و مراد بازی هستند

حجت الاسلام مظاهری سیف با اشاره به اینکه تصوف شاخه‌های متعددی دارد بیان داشت: در کل تصوف براساس مرید و مراد بازی استوار شده و قطب در میان آنها جایگاهی اسطوره‌ای دارد و به همین علت است که رقابت برای دست‌یابی به آن جایگاه زیاد بوده و برای این جایگاه مدعیان زیادی پیدا می‌شوند و سلسله‌های جدیدی را تأسیس می‌کنند.

رئیس موسسه بهداشت معنوی با اعلام اینکه در حال حاضر فرقه گنابادی، ذهبیه و اهل حق بیشترین گسترش را در کشور ما دارند‏، گفت: این گروه‌ها چون قرابت چشمگیری حداقل در ظاهر اعمال و رفتار با شیعیان دوازده امامی دارند می‌توانند از ابعاد فرهنگی و فکری تأثیر خطرناک و مهلکی بر ارزش‌های اسلامی داشته و جوانان را به اشتباه و انحراف و تشکیک بکشانند.

تبیین تفاوت ولایت صوفیه با ولایت دوازده امامی

استاد اخلاق و عرفان دانشگاه به تشریح تفاوت‌های اساسی تشیع با گروه‌ها و فرقه‌های صوفیه پرداخت و گفت: در تشیع امامان معصوم(ع) ولایت ظاهری و باطنی دارند. ولایت باطنی آنها همچنان باقی است و برای استفاده از آن شرط حیات بی‌معنی است، زیرا ارتباط قلوب شیعیان با آنها برقرار می‌شود و با عشق و ولایت‌پذیری و پرهیزکاری می‌توان خود را در ولایت آنها قرار داد. ولایت ظاهری هم به فقها سپرده شده تا هم پاسخگوی مسائل شرعی مردم باشند و هم امور اجتماعی را بر اساس دین به سامان آورند.

وی با اعلام اینکه صوفیان غیر شیعه قطب را واسطه عرفان و ارتباط با خدا می‌دانند افزود: در بین صوفیان شیعه این ولایت باطنی از ائمه قطع شده و در شخص قطب ادامه یافته است. صوفی به واسطه قطبش می‌خواهد با امام در ارتباط باشد و برای این موضوع هیچ توصیه‌ای از سوی امامان به ما نرسیده است.

این کارشناس دینی با بیان اینکه در تصوف معرکه‌گیری و جعل آداب و سنت بیداد می‌کند گفت: بدعت‌هایی نظیر خرقه‌پوشی و صفا کردن و عشریه و سایر آداب تشرف، مسائلی است که ردی از آنها در تشییع و در ارتباط اصحاب ائمه با آنان دیده نمی‌شود و معرکه‌گیران این آداب را ساخته‌اند.

استاد حوزه و دانشگاه با تاکید بر اینکه ائمه معصومین تکلیف ما را در قبال گروه‌های منحرف دینی و مذهبی روشن کرده‌اند بیان داشت: روایاتی در مذمت صوفیه از پیامبر(ص)، امام صادق(ع)، امام هادی(ع) و امام رضا(ع) نقل شده است. که غالبا بر فریب کار بودن آنها و خارج شدن این فرقه از سنت پیامبر(ص) تأکید دارند.

برخی از تصوف ارادتمند رژیم طاغوت بودند

حجت الاسلام مظاهری سیف درخصوص وضعیت این فرقه در زمان طاغوت، با اعلام اینکه برخی از فرقه‌های تصوف در زمان رژیم پهلوی ارادتمند و دست بوس حکومت طاغوت بودند تصریح کرد: در دوران پیش از انقلاب اسلامی فرق صوفیه همکاری خاصی با مردم نداشتند، بلکه قطب گنابادی‌ها با شاه دیدار و مراوده داشت.

وی افز ود: اما پس از انقلاب خیلی از آنها حداقل در ظاهر کوشیدند که خود را در سیل مردم قرار دهند و شریک پیروزی‌های به‌دست آمده باشند. هرچند برخی از تصوف هم کاری به این گونه مسائل و دغدغه‌های مردم نداشته و ندارند.

وی با طرح این مطلب که خیلی از گروه‌های تصوف خطری برای نظام ندارند گفت: اخلاق اسلامی و رویه جمهوری اسلامی این است که هر گروهی به ارزش‌های محوری نظام اسلامی احترام بگذارد، قابل احترام است و باید تمام حقوق شهروندی آن را رعایت کرد. هرچند با توجه به اینکه شرط حیات و ممات بسیاری از این گروه‌ها بستگی به تبلیغات و اشاعه عقاید دارد که این احتمال بالقوه وجود دارد که هرگونه تخلف و هنجار شکنی علیه نظام پیش بیاید.

تبیین اندیشه‌های گروه‌های انحرافی بر عهده علما و فقهای دینی است

حجت الاسلام مظاهری سیف با اشاره بر این مطلب که زعمای دین بر حفظ وحدت دینی و انسجام اجتماعی تأکید دارند، گفت: حضرت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری(مدظله) در شئونات ولایت، مردم را جمع کرده و بر انسجام اجتماعی تأکید دارند. کار آنها این نیست که جریان‌های داخلی را زیر سوال ببرند و یا رد و طرد کنند. آنها چتر خود را بر سر همه ملت گشوده‌اند، مگر اینکه گروهی بخواهد از زیر این چتر گشوده بیرون رود و به دیگران پناه ببرد.

این پژوهشگر عرفان و اخلاق اسلامی با اشاره به این مطلب که وظیفه محققان و اساتید علوم اسلامی و عرفان‌شناس است که به نقد آسیب‌ها و انحرافات معرفتی بپردازند بیان داشت: امام و رهبری با نشان دادن راه درست معنویت و ارائه شاخص‌هایی که راه مستقیم را مشخص بنماید وظیفه خود را انجام می‌دهند، اما نقد و آسیب‌شناسی کار کارشناسان است.

این کارشناس دینی درباره این سوالات که علت ممنوعیت فعالیت این گروه‌ها در سال 1384 توسط قوه قضاییه چه بوده است. آیا قبل از آن فعالیت آنها رسمیت داشته است؟‏‏ گفت: فرق صوفیه پیش از سال 84 و پس از آن به طور رسمی فعالیت و تجمع دارند. گاهی که این فعالیت‌های ترویجی گسترده می‌شود و باعث می‌شوند که جوانان از خانواده جدا شوند و مردم ابراز نارضایتی‌کنند؛ ممکن است به صورت موردی برای شخصی از آنها یا مرکزی از مراکزشان محدودیت‌هایی ایجاد شود، وگرنه به خودی خود مراجع قانونی کاری به فعالیت‌های داخلی آنها ندارد.

شرح ماجرای اخلال گنابادی‌های در جوار حرم حضرت معصومه(س)

استاد حوزه و دانشگاه با تاکید بر اینکه برخی از گروه‌های تصوف به دنبال ایجاد انحراف و اختلال در عقاید و باورهای زلال مردم و جوانان هستند، گفت: برخی از آنها می‌خواهند با سر و صدا و اغتشاشگری به اهداف خود برسند. برای مثال در غائله‌ای که تصوف گنابادی در قم ایجاد کردند بنده خودم شاهد قضیه بودم که مردم نسبت به حضور و فعالیت آنها در جوار حرم حضرت معصومه(س) ناراضی بودند، ظاهرا مسائل حقوقی هم در مورد زمین محل فعالیت آنها که به نام حسینیه بود ولی به شکل خانقاه عمل می‌کرد، وجود داشت.

وی در ادامه درخصوص جزئیات درگیری صوفیان با مردم قم خاطر نشان ساخت: به هر حال بر اساس روندهای قانونی حکمی صادر شد اما آنها مقاومت کردند و با اتوبوس از شهرهای دیگر چند صد نفر از مریدان خود را به قم آوردند. که باعث تجمع مردم شد که به تدریج این لشگرکشی ایجاد آشوب کرد و از گوشه‌ای درگیری آغاز شد. ساعتی نگذشته بود که آنها از بالای پشت بام شروع کردند که به سمت مردم آجر پرت کنند و تعدادی از مردم آسیب دیدند و در نهایت با مداخله نیروی‌های امنیتی و انتظامی غائله پایان یافت.

تصوف نباید از نقد آرا و اندیشه‌ها دلگیر شود

حجت الاسلام مظاهری سیف با اشاره به اینکه عدم تمکین در برابر قانون همیشه موجب اغتشاش و بی نظمی و گاهی آسیب رسیدن به مال و جان مردم می‌شود‏، گفت: اگر این فرقه‌ها به قانون پایبند باشند و حساسیت‌های مردم را تحریک نکنند می‌توانند همانطور که تاکنون فعال بوده‌اند فعالیت کنند. هیچ کس دوست ندارد که اغتشاش و درگیری به وجود بیاید.

این پژوهشگر اخلاق و عرفان بر ضرورت  نقد آرا و اندیشه‌های اقطاب و راه و روش‌های صوفیانه تأکید کرد و گفت: کسی که راه و روش متفاوتی را انتخاب می‌کند و در برابر دین با بدعت‌گزاری پیش می‌رود، باید مورد نقد قرار گیرد و دانشمندان و عالمان باید به نقد آنها بپردازند.