
حلقه وصل: رمضان، دعوتی است به بازیابی «خود گمشده»، ندایی است برای توجه به خدای از یادها رفته، مهمانی است برای استفاده از سفره تقوا و آخر این مهمانیِ خدایی، عید فطر است؛ عید موفقیت در طاعت و عبادت، عید توبه و تزکیه نفس، عید ذکر او همراه با یاد نیازمندان. فطر، نوشیدن آبی است که از سرچشمه فطرت میجوشد. فطر، سپاس نعمتهایی است که در رمضان فرود آمده است. پیروزی بر دشمن درون، جشنی روحنواز دارد به نام عید فطر که پیمان بستن با فطرت را از سوی روزهداران مجاهد اعلام میدارد. عید فطر، هدیه افطارهای خالصانه و پاکبازانه است، مُهر تایید بر عطاهای با قصد قربت و کارنامه قبولی دوره ایثار و از خود گذشتگی در مسائل مالی است. فطر، عید خداخواهی و خداآگاهی و خداپرستی است.
روز اول ماه شوال که میرسد، دلها مسرور است که عید فطر شده؛ یکی از مهمترین عیدهای مسلمانان. از روایات برمیآید که این روز برای کسانی که روزه و طاعات آنها در ماه رمضان مورد قبول خداوند قرار گرفته، روز عید و پاداش است. در این روز البته حضرت حق شاید به رسم میزبانی، امر فرموده که روزه گرفتن حرام و البته از طرفی پرداخت زکات فطره بر مسلمانان واجب است.
در این روز، در بیشتر کشورهای اسلامی، تعطیل رسمی است و در عصر غیبت، مستحب است که نماز عید برگزار شود. البته امسال با توجه به همه گیری بیماری کرونا، دور از ذهن نیست که نمازهای عید فطر مسلمانان از کمیت زیادی برخوردار نباشد؛ امید که خداوند بنده نواز خطاپوش، عبادات همه را به احسن وجه قبول کند.
در بسته فرهنگی حلقه وصل به مناسبت فرارسیدن عید سعید فطر به معرفی اعمال این روز عزیز، آثار مکتوب و آثار تصویری مرتبط با حال و هوای عید بزرگ مسلمانان پرداختهایم.
احکام و آداب
شب عید
• خواندن دعا و نماز و قرائت قرآن؛ حضرت علی(ع) میفرماید: اگر بتوانی شب عید فطر و شب عید قربان و ... را مراقبت کنی، چنان کن و در این شبها دعا و نماز و قرآن، بسیار بخوان.
• در شب اول ماه شوال، خواندن دعای استهلال، هنگام دیدن هلال ماه مستحب است.
• زیارت امام حسین(ع) در این شب مستحب است.
• غسل کردن در شب عید مستحب است. روایت شده که قبل از غروب شب عید فطر غسل شود، آنگاه که میداند آن شب، شب عید است. نیز روایت شده که اواخر شب عید، غسل شود.
• پرداخت زکات فطریه بر مسلمانانی که توان مالی آن را دارند واجب است.
• نماز؛ امام صادق(ع) به نقل از حضرت علی(ع) فرمود: هر کس در شب عید فطر، دو رکعت نماز بخواند، که در رکعت اول حمد یک بار و هزار بار سوره «قل هو الله احد» و در رکعت دوم، حمد و یک بار سوره «قل هو الله احد» را بخواند، از خدای متعال چیزی درخواست نمیکند، مگر آنکه خداوند به او عطا میکند.
روز عید
• از مستحبات مؤکد روز عید فطر «غسل» است.
• گزاردن «نماز عید» در عصر غیبت مستحب است؛ ولی در عصر حضور و حاکمیت امام(عج) واجب خواهد شد. مستحب است قبل از نماز عید خوراکی، بویژه خرما خورده شود.
• خواندن «دعای ندبه» نیز مستحب است. همچنین دعای چهل و ششم «صحیفه سجادیه» برای این روز وارد شده است.
• «روزهداری» در روز عید فطر «حرام» است.
• مسافرت در روز عید پس از طلوع خورشید و پیش از گزاردن نماز عید در فرض وجوب نماز، حرام و در غیر این صورت، مکروه است.
کتابها
نام اثر | نویسنده | ناشر |
احکام فطریه و نماز عیدین | کارشناسان آستان قدس رضوی | به نشر |
خطبههای جمعه وعیدین امام علی(ع) | مهدی مهریزی و حجت ذبیحیفر | خویی |
فرصت پرواز | اسدالله افشار | سفیر اردهال |
روزهای شادی مسلمانان | یدالله نفری | نفری |
من عید فطر هستم | مجید ملامحمدی | نوای مدرسه |
آثار نمایشی و مستند
نام اثر | کارگردان |
سریال ولایت عشق (بخش مربوط به ممانعت از اقامه نماز فطر امام رضا(ع) | مهدی فخیمزاده |
مستند فطر تاجیکان (آداب ماه رمضان و عید فطر در تاجیکستان) | مهدی بمانی |
مستند رؤیت هلال | موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی |
کلیپ و نماهنگ
سخنرانی امام خمینی (ره) به مناسبت عید سعید فطر
بیانات رهبر معظم انقلاب در خطبههای نماز عید فطر (1398)
اوصیکم عباد الله بتقوی الله؛ درباره تقوای مسئولان (با تصویری کوتاه از شهید سلیمانی)
دوربین مستند؛ عید فطر (مصاحبه مردمی)
شعرخوانی میثم مطیعی در مراسم عید فطر (1397)
سامی یوسف؛ آهنگ عید
غلامرضا صنعتگر؛ شُکر
محسن نوروزی؛ عیدی بارون
مازیار عصری؛ حس آرامش
امیرکهبد کاویانی(نوجوان)؛ هوای عید
انیمیشن سرود کودکانه عید فطر
عیدانه؛ محمود کریمی
پوستر و آثار گرافیکی